Instalacja I Konfiguracja TrueNAS
Posłuchaj audycji: Instalacja I Konfiguracja TrueNAS
Pobierz napisy w formacie SRT
Pobierz napisy w formacie VTT
Fundacja Instytut Rozwoju Regionalnego
prezentuje Tyflo Podcast.
Dzień dobry. Mamy godzinę 19.02.
29 października 2026
i przy mikrofonie mówi dziś do Was Robert Rosiejka
i Patryk Chojnacki. Witam bardzo serdecznie.
Witamy serdecznie na którejś z rzędu naszej audycji.
I dziś będziemy rozmawiali
o systemie TrueNAS.
Patryk nam tutaj przybliży
wszystko, co związane z tym
zagadnieniem, z tym systemem
operacyjnym.
Uchylając rąbka tajemnicy, co to jest
TrueNAS.
A ja dzisiaj tutaj jestem w roli
tego niewiedzącego,
który będzie zadawał pytania,
będzie się dopytywał,
będzie chciał, będzie waszym
waszym znakiem zapytania, które
będę po prostu ja zadawał pytania
Patrykowi. Patryk nam przedstawi
dzisiaj coś, czym się je,
Dlaczego i jak to wygląda?
Może zanim przejdziemy do
przedstawienia naszego tematu,
to oczywiście można się z nami jak
zwykle skontaktować poprzez numer
telefonu czy też WhatsApp.
Jest to 663-883-660…
663-883-6600.
6 0 0, tak.
Tak, 6 0 0.
Powtórzę na końcu jeszcze raz ten
numer telefonu. Możesz się z nami skontaktować przez Facebooka,
przez sekcję komentarzy na YouTube, poprzez aplikację Tyflo Centrum, która
jest na Windowsa, iOSa, Androida, poprzez stronę, przez formularz
kontaktowy kontakt.tyflopodcast.net.
No i jeszcze raz powtórzę numer telefonu
663-883-600.
I chyba wymieniłem wszystkie możliwości skontaktowania się z nami.
Więc przejdźmy do tematu.
Patryku, co to jest TrueNAS i dlaczego my chcemy dzisiaj o tym rozmawiać
i to pokazać? Co to jest w ogóle TrueNAS?
Tak, TrueNAS jest to system, dokładniej ten, o którym będziemy rozmawiali,
może delikatnie na początek historia.
Kiedyś były dwa, dwie, dwie wersje, nazwijmy to, były TrueNAS CORE, TrueNAS SCALE.
Obecnie jest to TrueNAS Enterprise i TrueNAS Community Edition i nas
interesuje ten drugi. Całość teraz polega na tym, że jest to system głównie
Zdanie serwerowe pozwala nam stworzyć z jakiegoś urządzenia komputera np. serwer, który ma duży nacisk na serwer NAS, czyli serwer nasz lokalny do hostowania plików sobie po sieci lokalnej między urządzeniami, komputerem, telefonem, tabletem, z możliwościami serwerowymi np. z instalowaniem kontenerów, aplikacji czy jakiejś tam usługi sieciowe WWW, który cechuje się tym, że jest dosyć bezpieczny, jest przewidywalny, jest oparty na systemie plików ZFS
TrueNAS, czyli bardzo dość solidne rozwiązanie, jak chodzi o tzw. software RAID, o którym troszkę później więcej powiem.
No też rozwiniemy, co to w ogóle jest software RAID i też jest, można powiedzieć, że jest hardware RAID.
To też rozwiniemy, co to w ogóle jest, bo rzucamy fachowymi pojęciami, a tutaj jakby chcemy przybliżyć dla każdego temat.
Tak, mówiąc tak bardziej po chłopsku, TrueNAS jest to po prostu wersja jakby Linuxa bazująca na Debianie.
System operacyjny.
Tak, który bazuje na Debianie, który głównie służy do
hostowania plików w sieci lokalnej.
Tak, to jest jego główna, główna jakby funkcja.
Czyli wrzucamy dyski, instalujemy system
operacyjny i możemy udostępnić zawartość tych dysków po sieci lokalnej.
Dokładnie tak. I zapewne też poza, poza nią.
No jeśli wypuścimy to, to oczywiście, że tak.
To już później.
To może Patryku opowiesz, tak w sumie
Przybliżysz temat, jak to pobrać, jak to wygląda, jak to wygląda w opcji finansowej, czy to jest opcja darmowa, czy trzeba coś za to zapłacić, jak to wygląda.
I teraz tak, żeby pobrać TrueNAS-a, musimy udać się na stronę, którego adresu za chwilkę Wam podam, bo…
Adres strony oczywiście będzie w opisie, jak będzie wersja offline audycji.
Tak, adres to truenas.com
slash download.
Jeżeli wejdziemy na tą stronę, ja Wam zresztą pokażę to, sekundkę.
Oto może właśnie udostępni dźwięk, jakby syntezę.
Już, już. Tylko sobie przekieruję tutaj sygnał i powinno być słychać.
Słychać, jak najbardziej.
Całej strony.
Na główek poziom 2 w e-wallu pre-klikalne Download TrueNAS na główek poziom 1.
Tutaj musimy jedną rzecz sobie wcisnąć, ponieważ jest tu swego rodzaju…
Okej. Tak, troszkę módlno było.
O właśnie, to jest ten, o którym będziemy rozmawiali.
Tutaj przy okazji wyjaśnia się, że jest to system w pełni darmowy.
Teraz musimy kliknąć ten przycisk.
Tu jeszcze jest możliwość pobrania wersji…
Właśnie, może przybliżysz o co chodzi z wersją Enterprise, bo fajnie by było.
Tak, wersja Enterprise to jest wersja dla firm. Ona tam oferuje różne dodatkowe usługi, jakieś dodatkowe spadki techniczne.
To jest dosyć… po prostu system był specjalizowany bardziej pod firmy.
Dla zastosowań komercyjnych.
Tak, jak to sama firma iXsystems, która ogólnie ten system tworzy, opisuje…
Tak, tutaj dla organizacji, które potrzebują jak najlepszej efektywności i nie mogą zgodzić na żadne…
No żadne kompromisy, wiadomo.
W teorii musimy zasubskrybować do newslettera, co nie jest do końca prawdą,
Ponieważ…
Możemy kliknąć ten przycisk. I to jest najrozsądniejsza opcja.
Czyli nie, dziękuję, już jestem zarejestrowany.
Mamy dostępne wersje. Wersja… bo zawsze TrueNAS wydaje dwie wersje.
Wydaję nową, która jest rozwijana jakby świeżą, oraz najświeższe buildy takiej dopracowanej.
Czyli coś w stylu, jak mamy gałęź Ubuntu w LTS?
No, bardziej bym powiedział…
No inaczej, nie do końca. To jest bardziej…
Jeżeli bardzo chcesz nowości, spróbuj nowego, ale jeżeli nie chcesz…
Windows LTS?
No, powiedzmy, no…
Ok.
W dużym uproszczeniu tak. Więc obecną taką wersję ustawioną jest 25.10.7, a wersją nową…
Kurcze, myślałem, że będzie 26.
To jest w ogóle, co się ludzie w ogóle dziwią i to jest wynik tego, że oni troszeczkę przespali pewien okres.
I to nie tyle, że w developingu, tylko w numerach wersji.
W numeracji.
Tak, i ta 25 powinna być 26 tak naprawdę już.
No rozumiem, no okej, jakby tutaj nie skupiajmy się na liczbach.
Czyli ta wersja, mamy w ogóle RC, czyli Release Candidate, czyli w takim razie
25.10.7 będzie wersją stabilną, tak?
Tak, ja ją właśnie polecam pobrać.
Klikamy Enter na pliku, pobiera nam się normalnie ISO.
Może załączymy, jeżeli to jest możliwe, w opisie po prostu linki do plików ISO.
Spróbuję, ale jeżeli się nie uda, to wrzucę po prostu na serwer i wyślę wtedy link na serwera.
Mogę jakby też coś zachostować.
Tak, dostajemy ISO. Z ISO możemy zrobić parę rzeczy.
Oczywiście najlepiej nagrać ją na jakiegoś pendrive’a, jakimś Rufusem.
Przy czym bardzo ważna rzecz, jeżeli nagrywamy Rufusem, polecam zapisać to w formie obrazu dysku, czyli surowy zapis, ponieważ kiedy zapiszemy to normalnie, to mogą się, instalator może się po prostu skraszować.
Tak, to najlepiej może by było, jeżeli masz jakiegoś pendrive’a, to pokazać, bo to chodzi o to okienko w Rufusie, które wyświetla się, jakby to w większości przy obrazów, przy Linuxie jest, w większości obrazów Linux pyta się właśnie, czy zapisać w formie obrazu ISO, czy jakby stricte sektor po sektorze.
Tak, bo też ciekawostka jest taka, że przy próbie używania takiego systemu jak DietPi,
który może też kiedyś się zajmiemy, tego problemu nie ma.
W sensie tam można napisać normalnie i nic się nie dzieje.
Ale to zależy od sprzętu, bo ja się spotkałem z Debianem,
że na jednym sprzęcie nie chciał mi wystartować w formie obrazu ISO
i musiałem zrobić w formie tego pendrive’a…
Ciekawe też. No dobrze, mamy jakiegoś pendrive’a.
Tylko to też nie jest kwestia tego, że to był jakiś stary grat, więc…
Prawdziwe, że tak.
Ok, mam plik z TrueNAS-em i teraz jeżeli wcisnę start…
Tak, hybryda obraz ISO.
Zawsze miał pełny dostęp do dysku po jego zapisaniu.
Jednak jeśli napotkasz problemy podczas rozruchu, możesz spróbować zapisać ten obraz ponownie w trybie obraz DD.
Proszę wybrać tryb, którego chcesz użyć do zapisania tego obrazu.
Ok, przycisk.
No właśnie, bo o co chodzi? Jeżeli zapiszemy ten obraz DD, to są dosłownie surowe dane.
My tego nie możemy w ogóle podejrzeć w ten sposób.
Bo to pewnie… ja jakby to coś… nie wiem, też robiłem coś takiego, mogę też przybliżyć.
Pewnie tam jest… może to się składać… może jest łatwiej po prostu, bo może się tworzymy jakieś dwie partycje czy kilka.
Ponieważ czymś takim się spotkałem z macOSem.
Pobrałem obraz ISO macOSa na starszego Maca.
I też jakby w instrukcji było, żeby wypalać najpierw baleną Etcher,
ponieważ jest wypalany sektor po sektorze.
Tak jakby był zrobiona kopia oryginalnego,
tam, dysku odzyskiwania oryginalnej partycji aploskiej.
No właśnie, coś tego typu jest tutaj, więc mamy…
Anuluj przycisk. Zapisz w trybie obraz ISO.
Tego nie chcemy, chcemy w prawo.
No i zaznaczamy to, wciskamy OK, no i dalej, no to już normalnie standardowo, rufusowo.
Może was ewentualnie poprosić o pobranie bibliotek linuxowych, na które musimy się zgodzić.
Oczywiście, no bo bez tego nam to nie zrobi.
Więc tak, mamy już pobrany plik, no i co dalej? No i teraz tak, mamy już pendrive’a.
Może Patryk, tutaj ja sobie też jadę troszeczkę zgodnie z naszą rozpiską i tutaj nasuwa mi się takie pytanie, bo już powiedziałeś, co to jest TrueNAS, że to jest system operacyjny na NAS-a, czyli nasz lokalny serwer plików, o których już niejednokrotnie tutaj rozmawialiśmy, przybliżaliśmy, zresztą też pokazywaliśmy tak oględnie TrueNAS-a.
Jakby, no wiadomo, chcemy założenie, przechodzimy z założeniem, chcemy mieć
tego, chcemy mieć swój serwer plików i nie chcemy pchać się w gotowe rozwiązanie w
postaci Synology, QNAP, czyli jakiegoś Ugreena, czy Asus, ASUSTOR, jak to się
nazywa? ASUSTOR, tak.
ASUSTOR, Sorki, to po prostu robimy takie rozwiązanie, mamy komputer, chcemy ten
system i mi się pytanie nasuwa, a dlaczego TrueNAS, dlaczego ty tak tego TrueNAS-a
forsujesz i tutaj chcesz o tym zrobić audycję i mi pchasz na co dzień, że to jest
Czy TrueNAS lepszy jest? Dlaczego?
To jest bardzo dobre pytanie i ja to powiem w ten sposób.
TrueNAS jest jednym z systemów,
które próbowałem, testowałem,
który jest naprawdę dostępny. Tam możemy zrobić
tak naprawdę wszystko, czego nie można
powiedzieć o każdym z tych systemów.
No nie można, jakby…
Swego czasu, kiedy się w ogóle zacząłem brać
za serwer, bo był taki dzień,
postawiłem sobie, ja chcę serwer sobie zbudować.
Ty tutaj pamiętasz pewnie, jak to było dziwnie.
Serwer NAS. Tak. Jak było to kiedyś drzewi.
Tak, tak.
No i testowałem różne rozwiązania.
I powiem Wam szczerze, testowałem na przykład coś takiego jak Unraid,
który był bardzo interesującym systemem, który bootuje się z pendrive’a.
Podpinamy pendrive’a, on się nie instaluje, on się podejdzie do RAM-u i pendrive jest tokenem autoryzacyjnym.
Ale tam były problemy nawet nie tyle z dostępnością, co w ogóle sam interfejs był bardzo specyficzny.
I też inna sprawa, ja też chciałem ten ZFS.
Dlaczego chciałem ZFS? To myślę, że można by lekko opowiedzieć.
ZFS jest to system plików bazujący na write-to-write’ie,
Czyli na nazwijmy to łączeniu dysków.
Chociaż nie do końca, ponieważ dla ZFS-u jeden dysk też jest RAID-em.
Znaczy tak naprawdę nie tylko dla ZFS-u
zwykły dysk jest RAID-em. Też powiedzmy co to jest RAID.
RAID jest to łączenie dysków.
Jest to po prostu macierz.
Macierz to jest kilka dysków pracujących w różnych trybach.
Na przykład włączenie dysków w jedną wielką pulę albo ich mirroring, czyli po
prostu odbicie lustrzane. RAID zero, RAID jeden, RAID pięć.
RAID ZFS to też jest jakby styl RAID-u i też warto tutaj zaznaczyć od razu, może
Też przybiliśmy, że RAID Zero jest to połączenie dwóch dysków, wykorzystanie ich nominalnej pojemności, prędkości i wtedy, na przykład, dawno, czy dawno, może niedawno, ale jakiś czas temu jeszcze, gdy dyski M2 nie były tak popularne i ludzie chcieli przekroczyć granicę SATA-3, bo długim ograniczeniem, dużym ograniczeniem było SATA-3 przy dyskach SSD, przy pamięciach flash, ograniczenie przepustowości.
Nawet nie NAND, tylko ogólnie przy pamięciach Flash,
było ograniczeniem przepustowości portów SATA w komputerze.
I często, aby wyciągnąć jeszcze więcej prędkości, gdy ludzie pracowali na dużej ilości danych,
na jakimś montażu wideo, foto, czy jakichś bazach danych,
to budowało się RAID 0, na przykład z czterech dysków SSD 256 GB,
czy na przykład tam z 512,
bo wtedy nam się jakby… podczas zapisu danych, dane są zapisywane
w locie na kilku dyskach naraz i jest wykorzystane, jakby sumowana ich prędkość i pojemność.
Może nieco dokładnie prędkość, nie wiem, jeżeli załóżmy dysk ma pięćset, pięćset
megabajtów odczytu i na przykład 450 zapisu, to nie będzie tak, że nie wiem, nagle
będziemy mieli dwa tysiące odczytu i tysiąc osiemset zapisu, ale na przykład
będziemy mieli nie wiem, tysiąc sześćset zapisu i tysiąc pięćset odczytu, to i tak
jest o wiele szybciej niż jeden port SATA, dlatego ludzie do tego wykorzystywali
RAID 0, a jeszcze wcześniej nawet dyski SSD nie były tak popularne, były strasznie drogie, to nawet dyski HDD się wykorzystywało.
Były takie dyski od WD, teraz nie pamiętam, które miały prędkość 10 tysięcy RPM, czyli 10 tysięcy obrotów na minutę, talerzy i ludzie je wykorzystywali.
Serwerowe, takie już wyższej klasy.
Nie, to nie były serwerowe, to były dyski jakby stricte pchane pod gaming. I to były dyski…
A tutaj były dyski Scorpione przypadkiem?
WD, ale nie chyba Scorpion, a może Scorpion, to ludzie też je właśnie wykorzystywali do RAID-u w zero i to praktycznie osiągali 300-400MB odczytu, zapisu.
To jest taka prędkość SSD.
Tak, to się zgadza.
No to mamy RAID 0, RAID 1 to jest właśnie ten RAID bezpieczny w teorii, mirror, czyli w tym samym momencie…
No i właśnie, jeszcze przy RAID-zie 0, cofnę się. Jak któryś z dysków pada, no to pada wszystko, nie mamy nic.
No bo część danych jest tu, część tam i tak naprawdę…
rozsypce i jakby o tym w ogóle nie mamy co marzyć, że odzyskamy dane.
A RAID 1 jest to mirror, czyli lustro. W locie są zapisywane na przykład na
dwóch dyskach naraz mamy dwa dyski po terabajcie, mamy dostępny terabajt
pojemności, ale jakby wiadomo w teorii może nam się jeden dysk ten terabajtowy zepsuć.
To dane mamy na drugim i gdy włożymy nowy, pusty, to ten macierz nam się odbuduje.
Przy czym pamiętajmy, że RAID to nie backup.
Tak, RAID to nie backup, ja to podkreślam. Ja o to dbam, jakby to nie jest backup.
To jest jakaś forma zabezpieczenia.
Dokładnie. No i są jeszcze inne rodzaje RAID-ów, na przykład RAID 5, gdzie mamy…
w całym konceptach są chyba 4 dyski, z tego 3 dyski są na dane, a jeden ma jakieś metadany,
danych, pozostałych, że jeżeli…
Tak, że może nam się jeden dysk uszkodzić.
Tak, wtedy to tam reszta nam… i te 3 dyski wyglądają jakoś pojemność wyłączoną,
co samo, że to nie… że one są jakby… mamy normalnie 9 terabajtów przykładowe,
mamy 3 dyski po… 4 dyski po 3 terabajtów, następnie 9 terabajtów w przestrzeni.
Pojemność dysku jednego jest odejmowana.
Tak, ale kiedy nam padł jeden dysk, to w teorii te dane można odzyskać jakoś tam.
Tak, a jeszcze był RAID 10, jeżeli dobrze pamiętam, tylko nie umiem go przybliżyć.
Tam było więcej tych dysków jeszcze.
Po prostu to też jest tak. Mamy ten RAID typu ZFS. Ja może tutaj też jakby wychylę się przed tłum.
W teorii nie wiem, ale się wypowiem, bo wiem to, że system ZFS odczytamy w praktyce na każdym Linuxie z tego co wiem.
No właśnie, to jest też jedna z zalet, ponieważ to co trzeba powiedzieć jeszcze, to co nie
powiedzieliśmy Robercie, a warto, bo nie powiedzieliśmy wcześniej, są dwa rodzaje
RAID-ów, jest RAID sprzętowy oraz RAID programowy.
I czym one się różnią? Różnią się tym, że RAID sprzętowy realizowany jest przez
kontroler, kontroler na płycie głównej, na płycie głównej na przykład lub przez
zewnętrzny kontroler na PCI Express w serwerach lub na USB, są takie specjalne płytki,
które wpinamy, tam mamy porty SAS najczęściej, SFF tam, nie podam tego modelu
dokładnego portu, gdzie wpinamy kabelki i dyski to wpinamy.
No i to jest RAID sprzętowy.
Mamy też takie kieszenie na USB, np. firmy Terramaster.
A ty masz takie nawet chińczyki są, że możesz…
Orico, wiem.
Nawet nie Orico, dwa razy 2,5 cala wkładać i hebelkami ustawiasz,
czy chcesz RAID zero, RAID jeden, czy mają być dyski osobno.
No tutaj zaleta jest taka, że wszystko jest realizowane jakby nadrzędnie,
czyli jeszcze nawet wyżej niż nasz system, ale wada tego jest taka,
że jeżeli tam padnie coś, to mamy dość duży problem,
bo jeżeli nie mamy takiego samego sprzętu…
To nie odbudujemy RAID-u.
Nic z tym nie zrobimy.
Często, raczej wiesz co, jeżeli to jest jakiś specyficzny sprzęt, to tak, ja na przykład robiłem, przenosiłem dyski z komputera na, teraz nie pomnę, to jakieś Core2Duo było i na płycie z chipsetem Intela, na drugą płytę z chipsetem Intela i raz, wstał.
Nie no, to wiadomo, mi bardziej chodzi o sytuacje w stylu, mam jakąś kieszonę właśnie Orico, padnie mi takie coś i no wtedy może być…
Tak, no to wiadomo, że jakby generyczne, jakiś tam sprzęt, jakimś generycznym Realteku czy Marvellu, który jakby, no to wiadomo, że tego nie odbudujemy,
Ale przy komputerach myślę, że to jest do uzyskania jeszcze.
No i mamy drugi RAID.
Czyli RAID programowy, RAID zwany bezpośrednio przez system operacyjny.
Coś takiego można nawet zrobić w Windowsie.
Tak, choć ja tego nie polecam osobiście.
Ale jest taka po prostu możliwość.
Natomiast on to zrobi bardziej biednie.
Gorzej jest z uzyskiwaniem danych i lubi się czasami też ten RAID Microsoftowy wywalić na buzię.
Więc ja bym tutaj, jakby, jeżeli miałbym używać RAID-a, na przykład, RAID-u, RAID-a, używać RAID-a do, nie wiem, no właśnie, na przykład załóżmy mamy jakieś stare dyski SSD, na przykład sobie zostawić na gry lub na przykład na jakieś rzeczy, które mogą mi paść, ale chcę mieć do nich szybki dostęp, to i tak chyba bym już wszystko zrobił, bym wbiła się w tego RAID-a, jakbym… Tak, jakby to na pewno jest bezpieczniejsze. Bo ja dowieczaj tak używałem. Natomiast jeżeli możemy, no to właśnie tego typu RAID ZFS-owy jest na tyle dobry, że jego możemy tak naprawdę na każdym Linuxie odczytać.
Bez problemu, rym coś się popsuło. Wystarczy zwykły inoks taki, nawet zobacz ten live.
Coś tutaj się nam z audio dzieje? Halo?
Nie no, wydaje mi się, że jest dobrze. Ja słyszę wszystko dobrze.
Wszystko jest okej.
To… bo ja Patryka tak słyszę, jakby coś zaczyna ogólgotać. Nie wiem, trzeba co tutaj…
Może internet ci coś zaczyna… nawet… no.
Okej, kontynuuj. Zobaczmy.
Taką w ogóle ciekawostką jest to…
Przykładami RAID-u sprzętowego RAID-u Zero są często urządzenia mobile.
Na przykład telefony, gdzie lutowane są dwie kości
po 128 giga w przykładowaniu 256 giga dysków
na płytce, dzięki czemu też mamy wyższe prędkości.
Zauważcie na przykład w Apple’u często
iPhone’y lub MacBook’i ze 128 giga pamięci
były wolniejsze od tych 256 giga.
Dlatego tak jak często było w Mac’ach Pro
i w ogóle w Air’kach, w MacBook’ach to było najczęściej, że…
Wynikało to z tego, że po prostu te 256
tak naprawdę były to 228 połączone.
Tak, im większa pojemność była, im większa pojemność była,
tym ten MacBook był szybszy, bo im większa kość,
Tak, i to jest taka ciekawostka, o której nie każdy mógł wiedzieć, ale coś takiego faktycznie się robi.
Ma to też duży ekonomiczny sens, no i faktycznie niesie jednak więcej zalet niż wad,
a nie szukamy się w przypadku tej mobilnego, czy padnie nam jedna 128, czy jedna 266.
Efekt jest zawsze ten sam, no zawsze po prostu będzie ten sprzęt uszkodzony, tak?
No tak.
Więc dlaczego ZFS, to myślę, że już powiedziałem. ZFS jest też…
A właśnie, jeszcze nie powiedziałem. ZFS potrafi też odbudowywać sobie
Jakby wszystkie bajty, o co chodzi, i bity.
Nie wiem, czy wiecie o czymś takim jak bitrot, czyli tak zwane gnicie bitów,
czyli po prostu możliwość degradacji danych z czasem z różnych powodów.
Czy to uszkodzenia na przykład talerz dysku, czy promieniowanie kosmiczne, czy
różne inne czynniki.
Kiedy mamy RAID-a jedynkę ZFS-owego, mamy dwa dyski na przykład, albo trzy, cztery
i on zauważy, że jeden z dysków ma uszkodzenia, on będzie mógł tym drugim
dyskiem nadpisać dane z pierwszego dysku.
Naprawić uszkodzone sektory.
No tak.
I ZFS też nie wymaga defragmentacji, ponieważ on zawsze stara się dane układać w ten
sposób, żeby zmieścić jakby dany blok, przecież on zapisuje dane blokowo.
I on zanim zapisze jakąś daną, najpierw sprawdza gdzie może, w jakim sektorze dysku
może zmieścić daną daną i dopiero wtedy ją tam umieszcza, co sprawia, że defragmentacja
jest mniej potrzebna, bo dane są mniej rozrzucone po talerzach.
No chyba, że wyrzucisz nagle, nie wiem, 200 giga i to też musi minąć, żeby on sobie to wszystko ułożył.
Oczywiście, że tak. To wiadomo, wszystko ma swoje…
No i tutaj też to właśnie to, co mówiłem, że warto zaznaczyć, że jak w razie WU, bo tak przeszliśmy do tego, że jak nam zaczęliśmy rozwijać, co to jest RAID i w ogóle,
że jak nam padnie dany komputer z EFS, z nas, padnie, czy na przykład nam uszkodzi się coś, to zawsze możemy dyski włożyć do innego komputera, zabootować jakiegoś Linuxa z pendrive’a i odbudujemy, to macierz możemy przegrać dane.
Tak, właśnie o tym też mówiłem. Dokładnie tak.
Więc jest to naprawdę dobre rozwiązanie.
I też TrueNAS mimo wszystko dlatego, że
wiecie, na przykład można byłoby to postawić na
jak to się mówi przez słowo gołym Linuxie
i wszystko poinstalować ręcznie. Jakieś
jakieś aplikacje, usługi. To się zgadza.
Można by mógł Debiana postawić i wszystko ręcznie postawić.
TrueNAS ma też taką zaletę, że
można mu łatwo zgrać konfigurację.
Mamy pliczek konfiguracyjny, tak jak w jakimś routerze
czy w czymkolwiek innym.
Coś się uszkodzi, wgrywam system na nowo
importuję pliczek i mam wszystkie swoje rzeczy,
No, a aplikacje doinstalują się?
Rozumiem, okej.
No, ja tutaj w sumie bym też jakby taką zaletę dał tego, że stawiamy gotowy system.
No, że mamy te aplikacje, moduły, mamy ten cały sklep z aplikacjami,
a na Debianie, no niestety, czy to będzie Debian, czy to będzie jakikolwiek dystrybucja Linuxa,
to będziemy zawsze musieli klepać te komendy i w ogóle.
Chyba, że sobie postawimy jakiś GUI do tego, jakiś dashboard, ale jakby po prostu ten TrueNAS jest bardziej przystępny też do takiego laika, nie?
Jest, chociaż niektórzy mówią, że jest ciężki. Ja uważam, że naprawdę chwila wystarczy, by chociaż podstawową rzecz, czyli to, co dzisiaj zresztą zrobimy, czyli po prostu udostępnić coś w sieci, jest to do zrobienia. To nie jest trudne, naprawdę to nie jest trudne.
Okej, to tutaj to może to mamy odhaczone, no bo też tutaj by…
Czyli ja też się spotkałem z tym, że TrueNAS jest trudny i w ogóle, ale patrząc na
to właśnie jak ja tutaj bawiłem się Debianem, bawiłem się DietPi, no to tak naprawdę
w TrueNAS-ie dostajemy to co tak naprawdę w Synology. Wystarczy postawić system,
włożyć dyski, raz to skonfigurować i zapomnieć.
Zwłaszcza, że PM, słuchajcie, ja wiem, że teraz się to mówi często, ale taka jest
prawda. W dzisiejszej dobie AI, co czegoś nie umiemy, otwieramy ChatGPT,
I pytamy się go, słuchaj, mam tu taki problem, wkleję Ci treść czegoś tam…
Albo wkleję Ci screena, zobacz to.
Tak, i zobacz i powiedz, o co chodzi, i on nam pomoże.
Więc naprawdę w tych czasach to też jest o wiele łatwiejsze niż było kiedyś.
A tak naprawdę to można poprosić po prostu naszego agenta AI,
żeby nam to wszystko skonfigurował. Większość rzeczy będzie w stanie zrobić.
Nawet nie musimy się bawić w jakieś przeklejanie poleceń.
No chyba, że chcemy czegoś nauczyć, no to wiadomo, to jest inna sytuacja wtedy.
Natomiast jak nam zależy na efekcie, to po prostu skonfiguruj to i to, ustaw to i to.
I on to zrobi.
Dokładnie tak.
On nie będzie się tam zastanawiał, czy ty to masz umieć, czy nie.
I to skonfiguruję, podejrzewam, że w większości przypadków lepiej od człowieka.
Bo będzie się trzymał jakiegoś tam szablonu.
No dobrze, to może sobie powiedzmy, chociaż przyjmiliśmy, tak jak już tutaj Patryk zdradziłeś, to będziesz to dzisiaj robił na wirtualnej maszynie, ale przyjmiliśmy może jakąś sobie taką konfigurację.
No załóżmy…
Dokładnie.
Załóżmy Patryk, zróbmy sobie takie założenie, że mam dwa dyski 8TB na przykład, chcę postawić TrueNAS-a, co mi do tego polecisz? Nie będę tego rozbudowywał, chcę mieć tylko dwa dyski.
No i teraz tak.
TrueNAS ma pewną rzecz, która u niektórych ludzi bardzo irytuje,
innych cieszy, to znaczy dysk systemowy musi być wyizolowany.
To się da obejść, ale też tego się nie poleca.
Co mam na myśli? Ano to, że dysk systemowy musi być dyskiem systemowym i niczym więcej.
Musimy sobie przygotować, czy to nawet do jakiegoś pendrive’a,
chociaż no lepiej nie, ale w ostateczności może być,
czy jakiś mały dysk NVMe, cokolwiek, na czym postawimy sam system,
gdzie on będzie trzymać swoje tak zwane środowiska uruchomieniowe,
Coś tam nawet snapshoty, różne kopie zapasowe na przykład nie ma. Aktualizujemy system, coś się zepsuło, wracam do poprzedniej wersji jednym kliknięciem. Działa z powrotem.
I on to musi być osobno. Musi mieć jakiś sprzęt, jakiś komputerek, na którym to uruchomimy.
Tutaj nie musi być to nic specjalnie mocnego. Ja miałem TrueNAS-a na takim procesorze Intel Celeron J3355, dwa rdzenie, dwa wątki.
Kupiona była płyta za chyba 20 złotych, z tego co pamiętam.
19 złotych chyba, dobra, to nawet mniej.
Więc w ogóle nie ma o czym mówić.
Będziemy potrzebowali też najlepiej mieć 16 GB RAM-u, co w tych czasach nie brzmi jakoś specjalnie dobrze z uwagi na ceny, ale spokojnie, DDR3-ki dalej są dość tanie.
A tu nie musimy mieć szybkich pamięci, nie o to tu chodzi. Spokojnie wystarczy nam właśnie taka płyta i te 16 GB za 100, DDR3, co da się jeszcze kupić.
Dlaczego NTFS niestety jest trochę jak Windows?
Im więcej mu dasz pamięci, tym więcej ją zeżre,
ale on też tą pamięć używa jako tzw. pamięć podręczną L2,
czyli pamięć danych, taki cache.
On se buforuje często dane w pamięci RAM,
do których się często odwołujemy
i dzięki temu przyspiesza operację.
Oczy do zapisu.
Chociaż oczywiście pozwala też na dodanie dodatkowego dysku
całego jako tą pamięć,
czyli tzw. L2ARC,
czyli pamięć podręczna taka dłuższa,
Dłuższa, która jest oczywiście wtedy większa, bardziej pojemna.
Coś takiego jak możemy na przykład też w niektórych gotowych systemach NAS typu
Synology można mieć np.
wrzucone dwie M2 na przykład po 512 giga na cache.
Jeżeli pracujemy dużo na dużej ilości danych po sieci,
to po prostu one są wrzucane na te 512, pracujemy, a jakby my tego nie wiemy tak
naprawdę, jakby tego nie widać, tylko kopiując jakieś dane na sieć,
otwierając je często, one są po prostu w locie na te 512 przenoszone.
Dokładnie tak, to się zgadza.
I tutaj możemy coś takiego zrobić i też częścią tego jest pamięć RAM.
Dlatego warto jest mieć te minimum 16 GB.
Ja pracuję dla 16, mi więcej nie na razie nie jest potrzebne.
I jest to, jak najbardziej uważam, rozsądna ilość.
A co do reszty, to tutaj ciężko mi się wypowiedzieć, tak naprawdę.
No, a jakbyśmy chcieli, o ile da się oczywiście,
postawić jakieś kontenery na tym TrueNAS-ie,
bo rozumiem, że się da postawić kontenery.
Oczywiście się da.
Docker.
Tak, Docker, Kubernetes albo cokolwiek tam sobie chcemy.
Nawet wirtualne maszyny.
I wtedy byśmy na przykład chcieli więcej rdzeni,
bo nie wiem, chcielibyśmy jakieś enkodowanie robić,
to wszystko zadziała.
Ja osobiście pracuję obecnie na N150
procesorze Intelowskim, 4 rdzenia, 4 wątki.
Mam takie urządzenie
AOOSTAR WTR PRO, o którym chyba zresztą
mówiłem sobie jakiś czas temu, więc
podsyłam do tamtego podcastu
i do komentarzy. Ten procesor
spokojnie wyrabia nawet do jakiegoś
wideo, jakbyśmy chcieli sobie streamować wideo
z naszych dysków na telewizor przykładowo.
Intelowska grafika ma wszystkie kodeki z tym Quick Sync związane i ona będzie to robić.
Tak dokładnie, mamy dość wydajne rdzenie wystarczające, ta wirtualna maszyna tak
sama, ja tu mam parę usług odpalonych, to wszystko dobrze sobie radzi, działa.
Czyli ty masz stricte sprzęt pod NAS-a, który wygląda jak nas i jest NAS-em, bo ma zatoki na dyski,
ale na przykład z wysokiego komputera, nie wiem, jakiegoś tam np.
HP EliteDeska czy jakiegoś spadaka też możemy zrobić.
Jakieś te SFF, w których jest pełno poleasingowych na Allegrach np.
te wszystkie HP ProDeski i nawet EliteDeski 800G1, G2
spokojnie można to brać, bo to jest to jest wydajne.
Tam sporo się tych dysków zmieści.
Tak naprawdę myślę, że zwykły komputer też jakiś może być,
który nam np. stoi w domu i nie będzie nam przeszkadzał, że jest duży
i będziesz sobie chodził gdzieś tam w tle za szafą, to też może być.
Oczywiście, to już zależy od nas na czym to postawimy.
Tak naprawdę.
Czyli tak zakładając minimum jakieś porządne dwa rdzenie i 16 MHz
naprawdę dobrze mieć.
No jakby będzie inaczej. Będziecie mieli mniej, to będzie działać.
Tu 16… 16 giga RAM-u i jakiś dysk systemowy np. 64 GB plus dyski…
Dyski… na których będzie… no dyski no jakby wolumin danych i do tego dysk systemowy na TrueNAS-a, tak?
Dokładnie tak. No jeszcze ewentualnie można wydzielić kontenery, jak ktoś bardzo chce, tak jak ja mam.
A kontenery będą na… mogą być na tym samym dysku co system, czy nie?
Nie, no będą na tym co dane. Albo na… inaczej, na jakimś cebie, oprócz systemowego.
Jeżeli kontenery, ja osobiście ze swojego doświadczenia, jeżeli byśmy mieli jakieś
kontenery, nie wiem, w postaci, no ta akurat Nextcloud to jest zły przykład, ale
jakiś choćby indeks offów, czy jakieś rzeczy takich i byśmy to gdzieś hostowali poza
dom, o czym też może powiemy później, to mimo wszystko te SSD-ki by się przydały.
Ja powiem to w ten sposób, jeżeli komuś bardzo, nie wiem, ktoś ma teraz problem, żeby
kupić sobie więcej dysków, to polecam popróbować jakoś, chociaż podstawowy Linux
zainstalować na komputerze, wiadomo to jest więcej roboty, ale zainstalować,
postawić my po prostu marsznia wirtualność z TrueNAS-em, no bo wtedy możemy tak naprawdę
z jednego fizycznego dysku zrobić dużo wirtualnych, tak, wtedy możemy sobie zrobić
na jednym fizycznym kilka tych dysków.
Też nie do końca lubię tą politykę TrueNAS-a, natomiast tą taką mają, to się tak jak
mówię, da obejść, tego się nie poleca, ponieważ aktualizacje mogą coś nadpisać, coś
zepsuć, no bo jest to niepolecane.
Jest to zrobione ze względu bezpieczeństwa głównie, ze względów na izolację, no i jest to…
No jakby dobra, no powiedzmy, że wkładamy tą 64-kę, tą 128-kę, pal licho, za 50-400 tysięcy.
Albo 16 giga spokojnie da się kupić za jakieś 40 złotych, takie M2.
No za 50 kupisz 128 nawet i to jakby pomijając zresztą, że to nie będzie wykorzystane, ale po prostu wkłada się i tyle.
A na przykład jakąś 512-kę na kontenery, system operacyjny, nie wiem, jakąś wirtualną maszynę, czy na przykład jakąś tam stronę pohostować, no to mamy wtedy.
Nawet może to być dysk USB, nie musi to być na kontenery jakieś, nie wiadomo czego nie robimy, to myślę, że prędkość USB 3.0…
No chyba, że będziemy jakieś duże dane udostępniali.
No to wtedy tak.
Pamiętaj, że pendrive to jest złe rozwiązanie w takim przypadku.
Znaczy ja mam bardziej na myśli, nie wiem, pendrive’a tylko włączyć na same aplikacje, tak?
Na same pliki aplikacji, gdzie np. udostępniamy dane synergiczne.
Tak, no to okej, okej.
Wtedy jeszcze można coś takiego pomyśleć.
Albo jakiegoś małego SSD takiego do USB też bezpośrednio, zewnętrznego.
No ja jestem akurat taką osobą, że jeżeli jest możliwość, to wszystko mieć w środku.
No ja tak samo. Ja dlatego mam właśnie, że tak powiem, zajęte dwa dyski SSD.
Tak, mam właśnie teraz 16-gigowego Intel Optane i mam 256-gigowego Samsunga na kontenerem, ale każdy…
Czyli 16 giga natura. Na co wystarczy?
W zupełności, bo też w teorii jest teraz niezalecane, ale tak naprawdę system zajmuje ze wszystkim około 4 gigabajtów.
Tak już zainstalowany, więc to…
A aplikacje, które instalujesz, to gdzie są instalowane?
Aplikacje zainstalowane są tam, gdzie im pozwolisz.
Zależy na jakie dyski będziesz chciał zainstalować, tam będą instalowane na swoją pulę z aplikacjami.
Czyli systemowy też może być dysk?
No nie, ponieważ pula systemowa jest bootpoolem, na którym jest tylko system.
Ale dobra, jeżeli masz aplikacje do instalacji, np. nie chciałbyś zainstalować dockera, kontenerów, np. jakiegoś, nie wiem, torrenta, jakiegoś klienta torrentów, jakiegoś tam klienta, nie wiem, ja na Synology mam…
No to albo na żadnych deckach, albo właśnie na tym dysku osobnym.
Czyli tam jest stricte tylko system?
Tak.
I jego środowisko uruchomieniowe, jego backupy, jego logi.
No dobra, tego jakby nie rozumiem inaczej.
Jakby rozumiem, co do mnie mówisz.
Nie rozumiem dlaczego, ale okej.
Jakby…
Bo tak trochę, tak i tak trzeba się rozdwoić.
Bo ja na przykład, żeby miałem jakieś aplikacje używać non-stop,
nie wyobrażam sobie ich trzymać na HDDku.
Chciałbym mieć do nich szybki dostęp.
No z drugiego co raz, logi właśnie tam masz.
Nie używam aplikacji, jakby…
Wiesz, że jakby tutaj też mówiliśmy na audycji, że jakby rzeczy związane z nie moimi plikami i pracą szybko na danych, pracuję na drugim serwerze.
Tak, tak, ale nie mówię, że ty jako ty, tylko ty w sensie, że no jako Synology.
Bo mam akurat taki model.
Bo jak miałbym być z SSD-kiem, to mógłbym mieć SSD-ka włożonego i na SSD-ku postawione być maszynę.
To ja powiem tak, no można poszukać, nie wiem, płyty głównie zbudowaną pamięcią w MC, NMC, jakiejś, nie wiem, RADX-y czy innego Aldroida, coś takiego istnieje w zupełności.
Znaczy inaczej, jakby po prostu chodzi mi o to, że nie wiem, no…
Znaczy tak, ja wiem o co Ci chodzi, to jest troszkę niezrozumiałe i to jest troszkę problematyczne, zwłaszcza w tych czasach.
No bo kurczę, sorry, ale masz system, nie wiem, na Windowsie, na Linuxie, na Debianie, możesz wszędzie instalować aplikacje w systemie.
To ja jakby tak to widzę. Ja kontenery rozumiem mieć poza na przykład dyskiem z systemem, bo nie wiem, bo trzymasz tam jakaś duża ilość danych, udostępniasz jakiegoś, nie wiem, serwer plików albo coś tam, no.
Tak jak mówię, trzeba by jakąś maszynę wirtualną, gdy wtedy możemy podzielić dysk na dwa
fizyczne, dwa wirtualne czy coś tego typu i wtedy na jednym dysku mamy w ten sposób
wszystko na jednym.
Nie, jakby to już jest też trochę jakby, nie bawiłbym się w coś takiego.
Znaczy ma to też taką zaletę, że właśnie, nie wiem, nam się uszkodzi dysk systemowy
tylko i wyłącznie, to nasze aplikacje, wszystkie konfiguracje, jeżeli mamy konfigurację
zapisaną, to odzyskamy.
Ale jeżeli robisz backup, powiedziałeś przed chwilą, że jeżeli robisz backup
tego TrueNAS-a, ten sobie konfig i masz tam zapisane, że aplikacje mają się doinstalować.
To jaki problem? Importujesz konfig po reinstalu i się dociąga ci wszystko.
Ja nie mówię, że to jest problem, po prostu jest szybciej, tak?
Ale jakby nie to, że… Ja nie mówię, że to chwalę, bo ja tego nie chwalę, jakby…
Jakby no, ja tutaj mówiłem na początku, że jeśli dzisiaj przyjdę i zadam pytanie,
będę się czepiał, więc jakby… jakby tutaj też sobie rozumuję, po mojemu, tak?
Ale oczywiście, o to też chodzi.
Że dla mnie to jest trochę bezsensowne, no bo kurczę, nie wiem, nie każdy kupi
Optane’a 16 giga, czy tam 32 i włoży, będzie się szukał, bo nie wiem, wie, że coś takiego istnieje.
Kupisz 128, no i sorry, w dzisiejszych, jakby patrzę też z pryzmatu dzisiejszych cen, że nie wiem, kupisz dysk, który ci, nie wiem, zajmie, nie wiem, załóżmy 10 gigabajtów, ten TrueNAS, tak w nieoptymistycznym wydaniu, a 110 leży odłogiem, czy tam 90.
No to jest prawda, ale ja tak miałem długi czas, to było dość bolesne.
No więc, czyli w sumie też tutaj może ja się odniosę do punktu, bo jakie wybrać podzespoły, to jakby też pomijając w ogóle, że to jest TrueNAS czy Synology, bo Synology to jest, że jeżeli byśmy chcieli hostować jakieś lokalnie z naszego dysku pliki wideo, to najlepiej wybrać, jeżeli chcemy to tanim kosztem, to coś na Intelu, żeby był ten kodek intelowski w grafice do dekodowania wideo przez sieć.
To prawda.
No bo Ryzeny tam już są później drogie, też mają te kodeki, ale to już jest jakby…
Przeskok teraz, żeby kupić coś na Ryzenie, tylko też nie każdym jest właśnie ten Ryzen potrzebny.
Nie wiem, tak właśnie mam na myśli twojego AOOSTAR-a, bo wiem, że też występuje z Ryzenem 8-rdzeniowym, 16-wątkowym.
Tak byśmy chcieli na przykład dużo wirtualnych maszyn stawiać.
Tak.
Bo rozumiem, że na TrueNAS-ie można postawić wirtualną maszynę.
No oczywiście, tak jak powiedziałem wcześniej, jest wirtualizacja, także tak.
Czyli np. masz tego AOOSTAR-a co ty, masz rzucone 64 giga RAM-u, masz TrueNAS, ale np. sobie obok 64 giga RAM-u to już trochę podjeżdża po to, że można by postawić inny system do wirtualnych maszyn.
Ale powiedzmy, że ogólnym jakby zacięciem twoim jest NAS i to ma być NAS, przy okazji tam masz uruchomionego Windowsa, bo coś tam hostujesz i np. jakiegoś tam Debiana obok, to jakby na to TrueNAS pozwoli.
Oczywiście.
No okej. Jakby pytam, no jakby tutaj bym mógł wszystko przedstawić, no to wiesz…
To ja najbardziej rozumiem.
Przychodzę, nie wiem, pytam. Jakby, no…
No i oczywiście coś, co raczej jest, myślę, logiczne dla wszystkich, ale jak to powiem, polecam do takiego czegoś sieć przewodową, Ethernet, po prostu wpinać…
Oczywiście, w ogóle bezdyskusyjne jest to, żeby używać NAS-a po kablu, najlepiej obok routera. Już też niejednokrotnie mówiliśmy przy sieci, najlepiej jakiś UPS, czyli podtrzymanie alternatywnych źródeł…
Od jakiegoś awaryjnego zatrzymania, bo nie tak, że dyski parkują to ładnie.
Volt.
Bez problemu, on mi tam ponad trzy godziny wytrzymał, więc w ogóle…
Laptopa z RTX-em, który jest serwerem, który jest jako serwer do mojej strony prostok.pl, w ogóle zapraszam i też do bota telegramowego, no to wytrzymuje około 20 minut i już krzyczy, że się kończy, nie, więc no ale to wiadomo ma podpięty sprzęt, który bierze dużo prądu, ale trzy godziny u Ciebie to ładnie na tym podstawzie w ogóle.
Bo on ma wtedy jego pojemność raportowaną baterii i tak dalej.
Jeżeli oczywiście mamy jakieś tam… w miarę ten właśnie UPS będzie dawał to…
albo nas będzie to wykrywał system operacyjny.
Głównie chodzi o to, żeby kupować UPS-y z USB, bo w większości one działały.
Tak.
Z każdym systemem.
No tak.
Czy to Windows, czy Linux, czy…
No jest raportowany też normalnie po nazwici, jego pojemność.
Ja mam ustawione akurat, że po 15 minutach ma wyłączyć.
Jeszcze to teraz, dlatego właśnie, że ten komputer jest tutaj wpięty i ja mam też coś takiego, że jeżeli prąd wróci stały DC, dobrze mówię?
Tak, tak.
I jeżeli wróci cały prąd z gniazdka, to nas się z powrotem włączy.
No tak, to już inna sprawa, ale to też zależy od ustawień naszego sprzętu, czy mamy włączone też tak zwane after power loss.
Tak, ale to akurat mówię o Synology, bo w Synology mamy trochę tak jak z Apple, nie mamy dostępu do BIOS-u, więc wszystko przez system operacyjny.
Tam zresztą nie miałoby za bardzo jak, tam nawet nie ma graficznego złącza, więc siłą rzeczy…
Co ciekawe, QNAP ma.
Ale wyższe modele Synology też mają.
Tak, wiem, te droższe.
No właśnie, myślę, że tu jak wchodzimy do złączek graficznych, jak to jest z instalacją, myślę, że też można tutaj od razu do tego przejść.
Czy do tego potrzebujemy osoby widzącej albo monitora? Odpowiedź brzmi nie.
Możemy instalować system w dwa sposoby.
Albo klasycznie, na czuja, na przykład, tudzież z widzącą osobą poprzez kreator.
Ale jest też strona internetowa, która pozwala nam zainstalować system pod warunkiem, że jest on wpięty do sieci kablem.
No i oczywiście pod warunkiem, jeżeli mamy nasze boot menu dostępne i wiemy, gdzie jest boot menu.
No tak, natomiast też jakby jest kwestia tego, co już nie przeskoczymy jakby niczym innym.
No nie.
Wchodzimy na stronę connect.truenas.com, klikamy…
To zaraz pokażesz to, tak?
Tak, tak, znaczy pokażę jak wygląda ten proces, ale tego nie będę instalować w ten sposób, jak chce pokazać kreator, jak on w ogóle wygląda, żeby nawet ktoś mógł na czuja sobie.
Bo on naprawdę jest bardzo prosty i ja powiem szczerze, do ogarnięcia w parę minut uważam.
A ja w sumie zapytam też tutaj, jeżeli już mówimy o stronie. Czy jest jakaś aplikacja na telefon, nawet po sieci lokalnej, żeby zarządzać tym TrueNAS-em?
Z tego co wiem, to nie, ale tak naprawdę na coś jakoś specjalnie nie zakładam, bo nie jest mi to potrzebne, więc przyznam szczerze, nie wiem.
Być może nawet coś jest, o czym ja po prostu nie wiem.
No szkoda, że…
No okej, no bo na przykład ja jestem osobą, która…
jestem… wiadomo, jestem takim
użytkownikiem, że duże rzeczy robię
przy komputerze i ten, ale jestem
tak zaawansowany, że nie mam problemu
wziąć telefon w łapę, jak jestem na przykład poza domem.
Czy…
nie jestem aktualnie przy komputerze i coś zrobić.
Więc pytam, bo ja
sobie DS Finder, na Synology
i aplikacje Drive bardzo chwalę, więc…
bo ja sobie mogę zarządzać
Zdecydowanie moim NAS-em, nawet użytkownika, mogę stworzyć komuś, podesłać linka, żeby się zalogował, czy go zrestartować, czy coś usunąć, zmienić, zarządzać dyskami, czy ogólnie aplikację Drive, która jest takim Google Drive’em, jakby odpowiednikiem, że mam spoza domu dostęp do plików na serwerze i mogę je uploadować, wrzucać, pobierać, wyrzucać, usuwać, przenosić, kopiować i inne rzeczy robić z nimi.
Działa to przez tam serwer, przez Synology Connect i mogę to zrobić i dlatego się pytam z tym TrueNAS-em, no oczywiście ja wiem, że można jakby właśnie też Tailscale’a uruchomić, o którym rozmawialiśmy w poprzedniej naszej audycji z rzędu i sobie po prostu zamontować jako udział Samba w sieci lokalnej przez TrueNAS na telefonie jakimś CX File Explorer’em czy innym Total Commander’em, ale no to jakby pliki, a zarządzanie to inna rzecz.
Tak, to jest jedno, do czego się zgadzam i powiem szczerze, wiem, że jest strona internetowa, ponieważ ta strona oprócz instalacji pozwala też na zarządzanie systemem później po jego instalacji.
No ale to lokalnie?
Nie no, w sieci normalnie. Jeżeli połączysz z kontem jakimś np. google’owskim czy kontem x-systemowym, no to wtedy jak najważniej możesz…
Czyli jakby twój nas się loguje do sieci przez jakiś x-serwer. Może się logować.
Tak, ale to działa jednostronnie. Nikt nie może wyjść z drugiej strony.
W sensie?
W sensie, żeby tam wejść, musi być na twoim koncie i tak, bo inaczej to nie wejdzie. To jest trochę jak na routerach.
No to czyli tak jak ja.
I tam też można sporo rzeczy zrobić.
Tam właściwie jest cały panel administracyjny dostępny po tej stronie.
Czyli on jest takim panelem
w sumie tylko, że poza domem.
Bo oczywiście może wiadomo, że możesz
Tailscale’em sobie routing ustawić cały,
przekierować ruch, żeby wszystkie adresy IP
są krosowane z Tailscale’a, z Twojej sieci domowej
jako Tailscale. I na przykład sobie możesz
wpisać tam adres IP poza domem
w przeglądarce i będziesz miał połączenie z TrueNAS-em.
Tak, tak, tak, dokładnie tak.
Chodźmy na tę stronę connect.com
Logujemy się na konto, wybieramy system, który nazwaliśmy wcześniej, wydaliśmy wcześniej nazwę.
Jakby musimy mieć podpiętego NAS-a do konta.
Tak.
Coś w stylu… bo patologicznie, jak mamy na przykład zarządzanie Macami, po prostu.
No tak, czy jakieś zarządzanie Google’owskimi na Androidzie.
Tylko, żeby jakby… tam mamy panel ustawień, po prostu możemy dużo zrobić, dobrze rozumiem, tak?
No tak, mamy po prostu cały panel administracyjny, całą tą… tak jakby to było…
I czyli to nam oferuje to, żeby nie musieliśmy używać Tailscale’a?
Tak, do zarządzania na pewno. Nie, nie musimy.
Plikami już inna rzecz, wiadomo.
Czy jest na przykład
eksplorator jakiś tam widoczny plików
przez tą stronę? Znaczy to ogólnie pliki
jakkolwiek podejrzeć to można, ale czy można
je jakoś tak wydostępniać po sieci zdalnie
to przyznam szczerze, że nie wiem, nie używałem czegoś takiego.
No rozumiem, bo ja na przykład mogę dać
komuś linka do Connect, Quick Connecta link
i po prostu sobie pobierze plik.
Wiadomo, że to będzie szło przez serwer Synology
i szło do tej osoby, ale mogę na przykład udostępnić
nawet do całego NAS-a, no upartego tak komuś i
Jak będzie miał samozaparcie, to może pobierać.
No tak, ja przyznam szczerze, że…
To ciągnie jednego takiego zipa jakby.
Tak jak masz na Google Drive, jak pobierasz foldery.
Tak, wiem o co chodzi.
Ja przyznam szczerze, że aż tak się nie zagłębiałem,
bo nie miałem takiej potrzeby, aczkolwiek…
Znaczy, ja szczerze powiem, że ja się zagłębiałem wtedy,
kiedy to miałem nowe i po prostu jarało mnie to
i chciałem to przejść od A do Z.
Oczywiście, sama funkcja jest interesująca.
Teraz to używam, w większości NAS-a,
to w sumie używam faktycznie z takim NAS-em,
nie, że ja pracuję na plikach, które tam są,
Tylko, że ja po prostu średnio raz w tygodniu siadam i zrzucam to, co robiłem na komputerze.
Zrzucam na NAS-a, pracuję na go dyskach w komputerze, na dyskach SSD.
I po prostu używam ewentualnie jakiejś seriale, muzykę, filmy.
Sobie puszczam z Synology, ale jak jakieś programy, czy jakaś praca na plikach, na bazach danych,
to robię po prostu wszystko na dyskach SSD.
No to w sumie tak. No i ewentualnie zdalny dostęp do plików.
Tak jak jestem poza domem, to dużo z nas nakorzystam, żeby nie wozić dysków czy wszystkiego ze sobą.
To tak wygląda, że nawet jakbym z domu nie wyszedł, bo wiadomo, wszystko w moim komputerze mam cały czas podmontowane, bo działa Tailscale.
Wiadomo o co chodzi, jest to najbardziej wygodne rozwiązanie, polecam.
Na Macu jest problematyczne dość, ale też jest do okiełznania, żeby to działało.
Apple po prostu lubi robić wszystko po swojemu, byle tylko nie mieć jak konkurencja.
Byle bo inaczej, wiadomo.
Dokładnie.
Pamiętasz, jak byłem tutaj, nawet u Ciebie to było dość problematyczne.
Pamiętasz, że siedziałem i…
Tak, pamiętam.
…żytałem niecenzuralnymi słowami, słowami o tym, że nie działa.
Tak.
Ale finalnie mi się udało to określać i to też w sumie kiedyś można było pokazać, jak to zrobić.
Mniejsza o to.
Także podsumowując, mamy zarządzanie zdalne, mamy instalowanie zdalne, co jest najważniejsze, zwłaszcza dla nas.
Nie chcemy robić tego instalatory, możemy robić to przez stronę i to jest jak najważniejsze.
Czyli tak naprawdę…
Pendrive wkładamy z gołym dyskiem, to w teorii nam bootuje.
Wkładamy z gołym dyskiem pendrive’a.
Boże.
Pendrive bootowalny z TrueNAS-em do kompa.
Goły dysk.
Kabel ethernetowy, power.
Kabel zasilający, power.
I idziemy do kompa drugiego pasek adresu przeglądarka.
Tak, możemy nawet sprawdzić na routerze.
Możemy sprawdzić, czy się nam pojawił TrueNAS w sieci lokalnej.
Jeżeli się pojawił, to znaczy, że już się otworzył panel.
Jeżeli byśmy weszli, ja zresztą to pokażę, co się stanie, jak wejdziemy na ten panel
Przez przeglądarkę tak o, bo wtedy się bardzo ciekawe rzeczy dzieje.
To znaczy? Jaki panel?
Chodzi o to, że oczywiście, kiedy odpalamy z instalator, no to TrueNAS już wystawia
interfejs webowy jakiś swój, no tylko, że na tym interfejsie za dużo nie zrobimy.
Jest w sumie przycisk, który jest tylko informacja, że cancel setup i że ta operacja
jest niemożliwa, ponieważ on potrzebuje tokena walidacyjnego, który wysyła mu ten
serwer.
Aha.
W ten sposób.
Jaki serwer?
No serwer, ten konex TrueNAS.com.
A, strona ich.
Tak.
Ale to ciekawe, bo chyba wcześniej tego nie było, wiesz?
Tego coś…
Konex.com, ja się o tym dowiedziałem jakoś niedawno, ale to ogólnie istnieje już długo.
Parę lat dobre tak naprawdę.
Ja też dowiedziałem się o tym w ogóle ostatnim przypadkiem, jak dysk zmieniałem właśnie na ten 16-gigowy.
Tak.
To postanowiłem, że zobaczę, czy coś takiego jest i patrzę.
Ale to, będąc szczerym, jak się osoba niewidoma sama mieszka, to ratuje cztery litery.
Tak, to ratuje. Chociaż tak jak mówiłem, pokażę instalator, którego naprawdę da się dołączyć na pamięć.
Wiem, że to nie jest takie proste, że hop, śrub, ale tam jest dosłownie parę kliknięć…
Oczywiście, ja bym instalował bez odpiętych dysków HDD, ale to…
Tak, tak, to jest też ważna rzecz, jeżeli chcemy zrobić to w ten sposób, to oczywiście bez dysków HDD, żebyśmy…
No, wtedy mamy tylko jeden dysk, więc jeżeli mamy jeden dysk, to zwykłym dysku nie możemy wybrać.
No to ja osobiście i tak powiem, że zalecałbym przez panel webowy.
Jest to na pewno bezpieczniejsze i mamy większą pewność tego, co robimy.
Przewidywalny bym bardziej powiedział, bo nie jesteśmy jednak gdzieś tam, że coś sknocimy.
No tak.
Bo na przykład może być jakiś specyficzny sprzęt i nabywali error, będziemy klikali, klikali, a finalnie sam z tego nie wyjdzie.
Oczywiście, no ja mówię, jest to też po to, żeby tego używać i jest taka opcja, można…
Jak najbardziej jest.
No to może przejdźmy do zaprezentowania czegoś.
Tak, ja będę najpierw oczywiście uruchomił tutaj wirtualną maszynę, na której będę pokazywać.
Kierowca HL1V TrueNAS 2.2 CLV lista TrueNAS 2.2 TrueNCon PowerOn P1 z 5 TrueNAS Vmware Workstation Player 25H2U1 Okno
Taki pro tip, VMware normalny też teraz, VMware Pro jest darmowy, możesz z niego korzystać, ma wiele…
Tak, ja wiem, ja używam go, ale zrobiłem też na zwykłym, żeby pokazać, że też da się na zwykłym zrobić po prostu.
Oj, trwałe.
Minimalizuj.
I teraz tak, jedna ciekawostka.
Jeżeli macie jakiekolwiek audio w waszym komputerze,
to usłyszycie dwa piknięcia.
Jedno dłuższe, drugie krótsze.
Jest to informacja, że grub się załadował,
czyli taki belże rozruchu.
Przy okazji jest to informacja, że coś się dzieje dla nas już.
Mhm.
W tym momencie już się odparzył, nazwijmy to panel.
On wygląda mniej więcej tak.
Proszę.
A no tak, muszę.
Kurt, rozpozblajer. Jeden rueł na OETUV. Trzy, cztery. Instal i upgradę.
Mamy opcję Install Upgrade.
Reboot system. Schutdown system. Kierowca włączony.
Mamy trzy opcje. Mamy Install slash Upgrade, ponieważ możemy też instalatorem jakby aktualizować system.
Nie musi robić tego przez sieć. Możemy normalnie z poziomem systemu.
Możemy też instalatorem, tak jak u Windowsa tak naprawdę można też instalować ISO, update’ować.
No tak.
Mamy też opcję Uruchom ponownie oraz wyłącz komputer.
Jeśli wsypię teraz Enter na tej opcji pierwszą, to uruchomi się kreator.
Ja najpierw chcę pokazać, jak to jest z tym panelem przez sieć, a potem jak to jest przez Connecta.
Tylko zobaczę, czy nie mam żadnej otwartej przeglądarki.
Okej, nie mam już przeglądarki, żadnej otwartej.
Otworzę sobie drugi pulpit.
I teraz tak.
Ja sobie napalę z routera, no bo nie znam tego adresu.
No dalej.
I co?
O, jest.
Klik brak odwiedzony. Podpis koniec podinforma Inter w prędkość.
Lim przycisk, modyfikuj przycisk grafika in AOStar WTR Pro C8F190-216 przewodowe.
To jest ten komputer, który jest stabilny, nie ten.
Przycisk przycisk przyc graf Galaxy A53-100-200 przyc przyc graf Galaxy ACA-100-200 przyc przyc graf MSI X8-100-3DWI przy pus przyc graf Samsung-710-00 przyc przyc graf Ubiquiti Uni A1100-00 przyc przyc graf NetworkDVC-E01ADF4D190-216-8025
Przyjdź, przyjdź, przyjdź.
Gra TrueNAS Installer.
O, jest. TrueNAS Installer.
O, jest.
Więc nawet tak wyświetlę jako TrueNAS Installer.
Zero, zero, zero, c, dwadzieść, sto, dziewięćdziesiąt, dwa, sto, sześćdziesiąt, osiem, zero, dwieście, jeden.
Dwieście, jeden.
Jeżeli ja teraz bym spróbował wejść na tą stronę…
Navi, zle, jedzie, dwa, kro, jeden, sześć, osiem, krop, zero, krop, dwz, jedet, dia.
TrueNAS Installer.
Możliwe coś takiego.
Cancel.
Inwalidurl.
Inwalidurl.
Po prostu cancel i invalid url.
No i dobra, teraz pokaż, jak wygląda adres strony.
Teraz tak.
Jeżeli chcemy faktycznie zrobić to, to wchodzimy na…
Tutaj.
Robimy sign up.
Albo sign in, w zależności od tego.
No musimy robić najpierw sign up, więc robimy teraz sign in.
Piękna maszyna.
Pamiętam, że w Google’ach jest tam Google.
Piszemy go, to oczywiście.
Okej, a teraz to się robi.
Tak, zaraz wypowiem.
O, już, już, już.
Teraz idą strzałka w dół.
Klikalny przycisk acco, klikalny odwiedzony link grafi, odwiedzony separator, klikalny link grafikampi nas, link enclosures, link plus, separator, klikalny link grafikampi serwer network, link inwentory, link plus, separator, klikalny link grafikampi apps, link app, link plus, separator, klikalny link grafikamp, link link, separacco, klikalacco und, klikalny link grafikampi keychain, link keylink.
Keyring to są nasze zapamiętane dane różne do właśnie na przykład serwerów TrueNAS-a.
Coś takiego, trochę jak jakiś, powiem, kluczy wapiór czy coś, tylko no, jakby dla TrueNAS-a.
Tu mamy nasz panel tego, jakby, serwisu.
Ale nas interesuje…
Jeżeli wciśniemy to, no to będziemy musieli wpisać…
Ja teraz tego nie zrobię, bo by mi się instalacja troszeczkę jakby przeszła na ten tryb czysto.
Kliknięcie tego przycisku spowoduje to,
Musimy wpisać nazwę, jaką chcemy mieć dla tego systemu.
To jest nazwa, która będzie pokazana tutaj. To jest nazwa tylko dla tego.
Następnie klikamy Search for devices. On nam wyszukuje urządzenie.
Potem już normalnie wybieramy dysk, na który chcemy zainstalować system.
Wpisujemy hasło administratora, klikamy Install i czekamy, aż się zainstaluje do końca.
A potem mamy informację, że proszę wyjąć pendrive’a i uruchomić podobnie komputer.
Robimy to i nam się już uruchomi właściwy TrueNAS.
Czyli ty tutaj nie pokażesz tego, jak to wygląda przez stronę.
Teraz nie, no bo chcę pokazać ten instalator.
Rozumiem, że ustawiając maszynę wirtualną, bo może ktoś będzie chciał sobie tutaj też przetestować na maszynie wirtualnej,
ustawiłeś NAD w sieci, NADA.
Nie, nie, no bridge, bridge, żeby właśnie był osobny adres IP.
Ustawiłeś bridge, w sensie ustawiłeś taki, żeby korzystał z twojego NADA,
twój komputer nie był dla niego NAD-em, tylko żeby po prostu korzystał z sieci twojej.
On brał normalnie jakby adres z routera osobno.
Brał jako po prostu był kolejny urządzenie.
Tak. I ja tak polecam, jeżeli ktoś by robił wirtualną maszynę, to właśnie w ten sposób robić.
Tak, Bridget.
Okej, dobra. Więc mamy to w ten sposób, ale ja pokażę wam tą instalację taką faktyczną.
Więc wciskam sobie Ctrl-K i wciskam Enter, żeby otworzyć ten Install-Upgrade.
I teraz, jeżeli ja wejdę do OCR-em, zobaczę co jest.
Rozpoz… player. Install. DREW ES INSTALL TRUENASTO A DREW E. IF DESIRED, SELECT MULTIPLE.
DREW ESTO PROVIDE REDUNDANCK TRUENAS INSTALLATION.
DREW ES ARE NOT AVAILABLE FOR USE IN STORAGE POOLS. USE.
I nie będą te dyski dostępne jako storage pools, czyli jako dyski na pule zapisu czy na nasze dane.
Dyski zapamięć.
Tak.
I teraz musimy strzałkawić.
Właśnie to jest to, dlaczego dobrze być, jeżeli zrobimy samemu jeden dysk tylko włożony.
Wybraj dysk. Jeżeli mamy tylko jeden, to jest wybrany. Wciskamy spację.
I teraz tak. Pierwsze wciśnięcie Entera wyskoczy, wyświetli nam dialog,
że na pewno chcesz formatować dysk.
Kolejne ciśnięcie Entera.
Przejdzie następny już etap instalacji, który pokażę.
To jest dość ważne.
Teraz tak. I teraz tutaj ja bardzo polecam wziąć opcję…
Ponieważ w tym drugim przypadku trzeba by się logować do paneli, wpisywać hasła.
I to jest też możliwe, tylko to jest moim zdaniem trochę…
Przybliżysz to, z co chodzi?
Chodzi o to, że możemy zalogować się do tego panelu i wpisać w tym…
Wciskamy sobie to drugie
idziemy do drugiego komputera
wchodzimy na tą stronę
192.168.0.201 w moim przypadku
wpisujemy sobie tam nazwę użytkownika hasła
klikamy dalej
no i dalej potem musimy wrócić do komputera
i kontynuować interakcję
Nie ma sensu
Znaczy może ma to sens dla kogoś,
który robi to masowo, nie wiem
Dobra, więc wciskam Enter
i teraz musimy wpisać hasło w oba pola
to znaczy mamy dwa pola
jesteśmy w pierwszym
ja pisałem na przykład 1, 2, 3, 4
wciskam tabulator
1, 2, 3, 4
Enter
Jeszcze można dla pewności dać jeszcze raz ENTER.
W tym momencie…
On już sobie idzie, on już to robi.
A nazwa użytkownika jaka będzie?
TrueNAS Admin, ale to jest nazwa dla panelu administracyjnego.
Na dashboard?
Tak.
No to, to nie tworzysz swojego konta?
Można stworzyć konto, ale dostajesz, masz jakby konto TrueNAS Admin, które jest do administrowania.
Bo twoje konto może być tylko na przykład do udziału sieciowego.
Może być to konto, które może zarządzać systemem, ale może być to też konto…
A co może mieć konto Paweł z hasłem paweł123 i tylko to działa w Sambie, a nie zaloguje się do panelu TrueNAS?
Tak, tak, tak. Rozumiem. Ok, dobra.
Więc teraz system się instaluje…
Czyli ty używasz konta TrueNAS Admin?
Tak, TrueNAS, podkreślnik Admin.
No to też warto tylko zaznaczyć, żeby ludzie…
No to właśnie tak, właśnie o to teraz, właśnie o tym bym powiedział przy logowaniu już do…
Ok, przepraszam, jakby to…
Dobrze, masz rację, masz rację, ale tutaj jakby ja mam dużo rozterek i zawsze dużo rzeczy dopytuję,
choć w sumie stwierdzam, że po tej audycji sam pójdę, jak skończymy instalować nawijam łażę.
No, bardzo dobrze. I dlatego o tym mówisz, że instalator jest naprawdę bardzo prosty
i to jest w sumie parę klików…
A ja zrobię już z Connecta chyba na test.
OK. To na pewno jest ciekawy też test.
Dobra, myślę, że już się mogło zrobić.
Tak, to już dobrze.
Wyjmij pendrive’a.
Teraz wciśnięcie Entera spowoduje załadowanie się ponowne tej listy opcji z Reboot i Shutdown.
Więc ja w tym momencie wciskam dwa razy w dół Enter, żeby zrobić Shutdown.
Tu powinien zamknąć ten, że…
No to powinien się wyłączyć.
A, bo on się tu restartował. Dobra, powinienem restartować. Ale to nie ma problemu, bo on tu już normalnie powinien dysk odpalić.
W sensie… okej, czyli shutdown był trochę niebyły. Jeden raz odpalił, a nie dwa. Okej.
Ale to nie ma znaczenia, ponieważ teraz się już uruchomi on ponownie, zwyczajowo, i będzie nam działał.
Bo ja mogę teraz odpiąć ten dysk, nazwijmy to. Za chwilę to zresztą zrobię.
I zaraz sobie stworzymy wirtualny dysk na dane, które będziemy dostawali po sieci.
Może być to dysk USB, oczywiście normalnie, że może być to dysk na SATA,
ale jakikolwiek chcecie, możecie normalnie udostępnić po sieci.
Ja na przykład mam dysk na backupy, który też ma swój udział SMB.
Gdyby coś było, trzeba z niego skopiować, no to wystarczy go podłączyć,
uruchomiłem udział, no i on się też wtedy już ładnie działa, jest tak skonfigurowany.
Okej, czyli mamy postawiony jeszcze ten system.
Teraz czekamy aż się zainicjalizuje.
Pierwsza jakaś tam, staramy się wykryć na czym dokładnie jest, jakie sterowniki
będzie potrzebować. To zajmuje około dwóch minut.
Często mniej. Myślę, że nawet mogło już się skończyć.
Jeżeli teraz wezmę OCR’em go…
Rozpoz… Plaer… Start ink…
Sksksks… Start serwis… Start dru…
A, jeszcze idzie. Jeszcze, jeszcze idzie, okej. Jeszcze idzie.
I tutaj też jest takie coś interesującego, ponieważ tym systemem w pewnym sensie można zarządzać na serwerze.
Mamy takie TUI, taki interfejsik, po którym nawigujemy cyframi głównie i to są podstawowe ustawienia,
na przykład ustawienia sieci, jakby nam się coś zepsuło, możliwość wyłączenia komputera, uruchomienia go ponownie,
Zmiana adresu IP, no takie podstawowe ustawienia możemy zrobić z samego serwera.
Wiadomo, to pierwszy uruchomienie zawsze trochę więcej zajmuje, no już kolejne są o wiele szybsze.
No tak, bo tak naprawdę myśmy zaraz go skopiowali na dysk, a teraz on się instaluje tak jakby.
Tak.
O, i teraz mamy takie coś.
HTTP 1 B 2 HTTPS 1 B 2 168 281
Mamy wewnętrzny IP.
2 3 4 3 2 1 2 3 4 5
Tu mamy opcje, które są niepokazane, ale to są po prostu rzeczy, które możemy robić pod cyframi.
Te, co mówiłem przed chwilą.
Konfigurę network interfaces.
Konfigurę network interfaces.
Player console setup.
Ja pamiętam, że to było 201, jeżeli teraz wejdę normalnie na przeglądarce.
Dawaj.
Ale jeszcze nie, okej, dobra.
A tam się nie zmieniło?
Ja zaraz sprawdzę to.
Okej, 281, ale to raczej jest niemożliwe,
no bo takie coś nie może być, słuchajcie,
zaraz ten rozdział routerze sprawdzę.
Tak jest najpewniej.
Samsung się stopień 0333 ubikuje, a odstoszę 0333 grę Network Device.
E0100033 gra TrueNAS 00Z19021680201.
Nie, niby 201. Przewodowe 0k0333 i przycisk.
Aha, dobra, chyba wiem dlaczego tak było.
TrueNAS L103 z GlobZoom z BadTlenem.
TrueNAS V2E.
Dlatego, że mógł mi się cache przeglądarki po prostu nie odświeżyć.
Fondr w kierowcy kierowca.
R.
Pulko kom.
Firefok. Ramka. Mozilla Fire.
Dobra. I teraz…
Jeden, rozdziel, dwa, kropka, sto, jeden, sześć, osiem, kropk, zero, dwa, jeb, zwinięte,
TrueNAS, install, sancel, in, karty, pszczk, TrueNAS,
No dawaj, kontrol, shift, r.
Ramka, mozilla, firef, jeden, dw, jeden, sześć, osie, kropk, zero, kropka, dwa, jeb, nie, TrueNAS,
sancel, TrueNAS, nazwa użytkowni…
O, jest.
No i jest.
Mamy teraz, co ciekawe, tutaj mamy po polsku to,
No.
ale to będzie po, jakby, to jest dziwne, bo
Domyślnie, cały TrueNAS jest po angielsku, ale ten pierwszy panel logowania jest już po polsku.
Mamy po prostu hasła, nazwa, użytkownika, hasła.
Piszemy TrueNAS.
To nie jest przypadkiem panel logowania przeglądarki?
Myślę, że tak.
Podkreślać.
Admin.
Hasło.
I hasło.
Jeden, dwa, trzy, cztery.
Dwie gwiazdka.
Okej, ja teraz tylko wcisnę, żeby…
Jesteśmy na głównej stronie, na dashboardzie.
W tym momencie już.
Jesteśmy już na dashboardzie. Ja teraz wypnę ten dysk instalacyjny
i podłączę drugi wirtualny.
Dodamy sobie nowy dysk wirtualny.
Na przykład na SATA.
Nie podzieliamy 10 giga na przykład.
Albo nie wiem, 20.
Nie pokazuję tego tak, no bo to wiadomo, to nie jest…
QMN nie jest tematem tej audycji.
Dobra, mamy to.
I to jest jak wygląda…
A, dobra.
Już go odświeżyłem.
Klikalne link containers, kontenerszczyk kontenery,
klikalne link wirtual machines, wirtual maszyny, zwłaszcza maszyny wirtualne,
klikalne link apps, aplikacje, klikalne link reporting,
reporting, no to reportowanie, klikalne link system,
system, no to po prostu różne ustawienia, TrueNAS, link community edition,
tak, tu mamy lekcję systemu, TrueNAS community edition,
2026 iXsystems, int dba link TrueNAS,
przycisk toggle sidenav, tu mamy takie przyciski
nawigacji szybkiej, searchuj pole edycji z auto uzupełnianiem,
Możemy sobie czegoś poszukać, jakieś opcji.
Możemy wysłać jakiś tam feedback do firmy.
Tutaj są po prostu… jest cały status systemu, taki bardziej rozszerzony.
Ten przycisk…
Naprawdę, to jest status TrueNAS Connect.
Jeżeli mamy ten TrueNAS Connect włączony, no to możemy tu sprawdzić jego status właśnie.
Zadania różne, które są uruchomione.
Jakieś na przykład kopiowanie plików, przesyłanie plików, backupy, aktualizacja, cokolwiek.
Klikalne Top Bar Alerts przycisk.
Top Bar Alerts i różne alerty, które są na górnym pasku.
Klikalne TrueNAS Admin przycisk. Zwinięte, rozwijane settings.
Tutaj mamy ustawienia.
Kandy Password 1 z 3. My API Keys 2 z 3. GUI D3 z 3.
Mamy przewodnik, mamy klucz do API, o którym później troszkę powiem.
Chociaż nieduże, bo tego nie używam osobiście.
Przycisk zwinięte, rozwijane power.
Tu możemy go uruchomić podobnie lub wyłączyć.
Dashboard na główek, poziom 1, konfigurę dashboard, przycisk klikalny, edit group, przycisk nie do…
Tutaj możemy sobie ten nasz panel edytować, ale ja pokażę jak on wygląda domyślnie.
Brak poprzeklikalny, przycisk system reports, platform generic, edition, community.
Platform generic, czyli platforma zwyczajna, zwykła.
Edit community.
Edycja społecznościowa, wersja 25-10-7, Goldeye.
Goldeye, tak jest kryptonim, nazwijmy to.
Tak jak na przykład w Debianie mamy teraz, nie wiem, jak on tam się nazywa,
Przycisk hostname TrueNAS
8 min 25 sec 12.12
Link more performance more protection
Link explore TrueNAS Enterprise
Klikalny przycisk niedostępny edit group
Przycisk niedostępny delete group
Musimy kliknąć to edytowanie panelu.
Tu mamy wykres pokazujący użycie procesora według rdzeni.
Tak samo tutaj mamy wykres na temperatury.
Tu mamy podane w procentach użycie procesora.
No bo dziedziczy mój, wiecie, mój procesor jakby z komputera,
Na główek poziom 3 CPU Recentus AG
Klikalne
Klikalne przycisk niedostępny
i przycisk na główek poziom 3 memory
Przycisk memory reports
Przycisk memory reports
Na główek poziom 2.7.7 GB
Total available
Fre 2.9 GB
ZFS Cache 3.5 GB
Wsługi mamy na trzy gigabajta.
I tu mamy…
Raporty dysków.
Możemy tutaj stworzyć już bezpośrednio pool’e.
O pool’ach i zweryfikowaniach za chwilę porozmawiamy.
Zadanie na kopii zapasowej.
Jeżeli mamy jakieś…
Ochronę danych.
Możemy tutaj sobie do innego TrueNAS-a lub do chmury łatwo te dane przekopiować.
Zdania z ZFS.
Tu mamy adres naszego interfejsu sieciowego.
I jego nazwę.
State up, czyli że działa.
Pokazanie teraz, ile jest danych wysyłanych, ile odbieranych.
I tu pomoc TrueNAS. Dokumentacja.
No tak, to mi się podoba.
To jest taka trochę jak Karuzela.
No i tak wygląda nasz panel domyślenia.
Teraz myślę, że co zrobimy, to przestawimy język na polski.
Nie wiem, jak ty uważasz, Robercie, żeby też było wygodniej słuchaczom.
Ja uważam, że polski, jeżeli się da, to ja też bym poprosił
Mój angielski nie jest aż taki zły, ale zawsze się lepiej pracuje na swoim języku.
Więc musimy przejść do system.
Ważne jest to, że jeżeli tu wciskamy jakąś zakładkę, to ona się jakby otwiera poniżej.
Teraz to jest sterą K po linkach.
Ale będzie działała ona na główku?
Nie.
Na główkę?
Mamy aktualizację, zdobycia ogólne,
Zalansowane, sieciowe, uruchamiania, usługi, powłoka, ustawiożnych alertów, audyt.
No i tu już mamy to wszystko, co było tam. I teraz, co ciekawe, musi wejść zalansowane.
Na głowę kernel, na głowę…
O, okej, nie, przepraszam jednak w ogóle.
O, to mamy zakład na głowę GUI.
Przycisk GUI Settings.
Otwieramy sobie to.
I teraz…
Localization settings, otwieramy.
Po listach rozwijanych możemy iść do…
Localization i wybieramy Polski.
I już.
Kliknijmy zaraz save.
Proszę bardzo, on nie będzie idealny ten język. Niestety jest parę niedociągnięć, ale jest już.
No właśnie, na przykład to jest na lekkim języku.
No i jak widać, już mamy.
Platforma. Generic. Edycja. Społeczność. Wersja. 25 przycisk.
Mamy już popolską to w jakimś całym stopniu, okej.
Okej, teraz musimy tłumaczyć czym są pule i czym są zbiory danych.
Pula jest to obszar dysku, który dajemy na wykorzystanie dla…
Wyobraźmy sobie to w ten sposób, że mamy dom…
Albo nie, inaczej. Mamy komodę.
Mamy jedną wielką komodę i to jest nasz dysk, nie?
I teraz tak. Komoda ma często jakieś szuflady albo szafki.
I teraz tak, wyobraźmy sobie, że te szafki, czy tam szuflady, to są pule.
Czyli tam, gdzie możemy kłaść rzeczy, ale żeby jeszcze lepiej to wszystkie rzeczy organizować,
robimy też często jakieś na przykład pudełka wkładamy do tychże…
No dobra, ale…
Po prostu jakby główny dysk jest głównym dyskiem, pula jest miejscem, dla którego możemy coś trzymać,
ale dataset, czyli zbiór danych, to jest jakby taki konkretne miejsce do wykorzystania.
Możemy na przykład go ograniczyć. Przykładowo robimy to tak.
Czyli tak jak na przykład ja mam w NAS-ie przycisk skopiować… Mogę?
Tak jak mam w folderie Homes i tam każdy folder w Homes ma swojego użytkownika
i każdy ma swój udział, to coś w stylu tutaj, tak? Coś w tym stylu.
Bardziej bym powiedział inaczej. Jeżeli na przykład mam dysk, jakiś tam Pampule, nazywany jako serwer
i mam tam zbiory danych, nie wiem, filmy, muzyka, książki, gry, programy
I na przykład nie chcę, żeby moja mama, która używa tamtego do zdjęć, miała dostęp do moich, nie wiem, filmów, to mogę dać jej dostęp na przykład tylko do folderu zdjęcia, do zbioru danych zdjęcia.
A to się będzie wyczytało w Sambie, w Windowsie jako osobne foldery, czy jako co?
Tak, to jest normalne jako foldery. Oczywiście w tym też możemy foldery tworzyć. Bardziej chodzi o taką organizację, że na przykład komuś nie chcemy czegoś dać, albo chcemy gdzieś…
Ale nie rozumiem, to będzie jako jeden, nie wiem, załóżmy, że masz tam wpisujesz od razu IP 112.168.0.200
i masz, i dostajesz TrueNAS-a i masz tam jeden udział, nie wiem, załóżmy pliki i to jest wtedy dataset, czy co to jest?
Znaczy inaczej, zależy co dasz. Możesz dać całą pulę, możesz dać konkretny dataset, a możesz dać kilka datasetów.
Jeżeli dasz kilka datasetów, to one będą w kategorii pul.
Czyli najpierw masz…
Czyli to jest tak, no…
Tutaj jest to widoczne tak, mówię, komoda.
Dysk jest komodą,
pule są tymi szufladami,
a dodatkowe pudełka albo inne segregatory
są po prostu zbiorami danych.
A co jest udziałem?
Udziałem jest to, co chcesz, żeby było udziałem.
Może być ta cała pula…
Bo możesz mieć pod udział podpięty całą pulę,
ale na przykład konkretnie tylko foldery pojedyncze.
Tak. I tak, i nawet może być tak, że ktoś nie widzi jakby puli,
widzi od razu te foldery pojedyncze.
Po sambie.
No dobra, powiedzmy, że rozumiem.
Nie będę tutaj tego… nie będę psuł jakby, bo ja nie rozumiem tego do końca i…
Może jestem głupi po prostu? Nie, bo to jedziemy w ten sposób.
Nie rozumiem tego od początku. To jest tak matematyczne.
Masz… no nie do końca, poczekaj. Masz dysk, tak?
Dlaczego są pule? Pule są…
Czekaj, aż sobie wezmę w łapę jakiś dysk, żebym go po prostu…
w rękę go wezmę, żeby po prostu mieć go namacalnie. Mam dysk.
Mam 2,5 cala w ręce, no.
No i teraz to jest miejsce, na którym trzymasz swoje pliki, tak?
No.
Ale żeby to zrobić, to musisz na tym zrobić jakiś system plików.
Musisz tam dać parametry dysku.
No, sformatować go muszę.
Tak, ponieważ pula, tego nie powiedziałem, to przepraszam,
może być kilkoma dyskami połączonymi w jednego RAID-a.
No, czyli pula jest jakby woluminem.
Tak, o.
No, to widzisz, można.
No, i po prostu te datasety w środku to są, nazwijmy to,
foldery, w których trzymamy pliki.
Tak jest najbezpieczniej, bo na przykład możemy też… albo, o.
Nie wiem, mam dziecko i dziecko nie chce, żeby mnie zapchało Minecraftami.
Mogę dać mu dataset do ograniczenia np. 3GB i on więcej nie zmieści tam.
Ja mam np. ograniczenie, że mam użytkownika i on ma swój folder.
To na przykład, nie wiem, ktoś ma 600GB, a jeden ma 100GB.
No dokładnie tak.
No dobra.
Okej, więc myślę, że utworzymy sobie teraz odwiedzony kokpit.
Czy ty będziesz pulę robił teraz?
Teraz robimy pulę.
Mamy to i teraz wciskamy eterę E.
Nazwa, to musi być jakoś nazwa tej puli. Niech to będzie…
Nie musimy tego robić, możemy jakoś zaszyfrować sobie to.
Czyli to nie jest to na główkach.
Nie, no jest. To już jest na główek. Ja po prostu robię E z przyzwyczajenia, ale jest.
Kreator tworzenia puli na główek poziom 1. Zakładka zaznaczone informacje ogólne.
Nazwa. Nazwa pole edycji wymagane tyfl. Klikalne pole wyboru nie klikalne.
Przycisk dalej. Zakładka dane. Zakładka dziennik.
Dane zakład odwiedz. Zakładka informacji. Normalny typ vdev.
Używany do operacji podstawowej pamięci masowej. Pula ZFS zawsze ma co najmniej.
Jeden vdev danych. Tak, vdev czyli po prostu wolumin, dysk.
Vdev to jest dysk. Dysk, nie wolumin, bo mylisz pojęcia.
Tak, to jest fizyczne.
Bo teraz wolumin robisz.
Tak, teraz tak. Układ.
Układ, lista rozwijana, zwinięte, wymagane, otwiera listę.
Dane stro… stripe, lustro, stripe, lustro, lu…
O, to mam do zboru.
No nie ma ZFS-a, bo nie masz… czy to już będzie ZFS?
To już jest ZFS i teraz tak.
Stripe to jest RAID 0, to jest patnych, czyli po prostu wszystko.
No tak, spięcie. Tak mówiliśmy o tych SSD-kach.
Tak, lustro, no to jest…
To jest RAID 1.
RAID 1.
RAID 1 to jest odpowiednik RAID 5, o ile dobrze pamiętam.
RAID 2.
A to jest RAID dziesiąty.
No to się najpierw jedynkę, nie?
No tak, ale w tym przypadku zrobimy lustro,
ale oczywiście w naszym przypadku zrobię strajk,
no bo mam jeden dysk, tak?
No bo zrobimy ten dysk wirtualny.
Próbuję zrobić dwa.
No mogłem, ale tu mamy…
No widać.
Ja zrobię ten dysk, i żebyś na przykład
miał dwa po dwadzieścia, no to też będzie tutaj
bo pokazał czterdzieści, ale jeśli byśmy
To by nam pokazał. 20 oczywiście.
No fajnie, mogłeś zrobić dwa dyski. Nie czepiam się, żeby nie było.
Dobrze, ale możesz to zrobić.
Oto oddamy drugi dysk 20 giga, żeby będziesz miał po prostu…
No dobrze, to nie jest problem.
Wiesz, na co mi chodzi.
Tak, tak.
…wciśnięty.
…wciśnięty.
…wciśnięty.
No już mamy.
Dwa dyski stworzone.
To jest… rezytuję to.
Dobra, mamy.
A ile dałeś na TrueNAS-a?
10 chyba.
A to jako Debian jest postawione, czy jako co?
Tak, jako Debian 13.
No bo na tym bazuje.
…do innych.
…utwórz pulę.
Okej, jeszcze raz, żebym otworzył pulę.
I on od razu ten dysk wykryje i trzeba robić restartu?
Nie, nie trzeba.
Bo sam system obsługuje jak najbardziej. Chodź, słuchaj.
Okej.
Tak, bo tu sesję trzeba przedłużyć, ten czas timeoutu można…
A da się to popraw… uzmienić?
Tak, da się. Ja to pokażę.
Bo mnie by to strasznie…
Ja bym też to zmieniał u siebie, bo ja tego nie lubię strasznie.
Ja bym się zdenerwował.
No to się to zmieni, dobra.
Ojej, teraz to zepsułem.
I teraz sobie przyjmę te kłady.
Dane.
I teraz wam pokażę to, żeby nie było, że ja np. zrobię stripe.
Mogę to…
Właśnie otwierzyłem. Sprawdzę, słuchajcie.
Może jednak restart?
Przede wszystkim wystarczy restart panelu webowego, tak naprawdę, jeżeli niczego okolwiek.
Bo sam system nie musi być restartowany.
Ja ci mówię, CTRL, SHIFT, R.
Jeszcze raz zrobię sobie utwórz pulę.
Górny pasek interfejs wyszuk… brak następ…
Na, tam jest.
T, Y, F, L, O, P, O, D, C, A, S, T.
Informacje ogólne.
Dane zakup.
Dane zakup.
Dane strona.
Układ.
Stripe.
Rozmiar dysku.
Lista rozwijana.
20 GB.
HDD.
Szerokość.
Lista rozwijana.
Zwinięte.
Wymagane.
Otwiera listę.
Jeden.
Dwa.
Dobra, już wiem dlaczego.
To było okej.
Bo teraz…
Licz.
Pojawiła nam się nowa rzecz.
Liczba dysków.
Szerokość.
Szerokość, czyli tak naprawdę liczba tych dysków.
Mieli.
Ja ustawię tutaj na dwójkę.
No i zrób Stripe’a, to będzie 40 giga.
Znaczy on pokazał…
Znaczy on pokazał 20.
A chyba, że ustawię Mirror, czekajcie, sprawdzasz.
Nie no, to ciekawe dlaczego.
Ale to, no nie no, to zadziała.
Rozmiar dysku lista rozwijana, zwinięte, wymagane, otwiera listę 20GB.
Szerokość lista rozwijana, zwinięte, wymagane, otwiera listę 2GB.
Układ lista… lustro.
Rozmiar dysku lista rozwijana, zwinięte, wymagane, otwiera listę 20GB.
No dobra, to musi coś zmienić, przyznam szczerze. Wcześniej było trochę inaczej.
Ale dobra, zróbmy tego strajpa.
Rok. Układli. Układ. Stripe.
Rozmiar. Zobaczymy, czy się zrobi.
Lustro. Lustro. Rozmiar dysku. Lista rozwijana.
20. Szerokość. Lista rozwijana.
2. Zwinięte. Liczba vdev. Lista rozwijana.
1. Zwinięte. Wymagane otwieranie.
A nie 2? To nie. Bo jeżeli…
Szerokość. Wolumin. Dobra. Nie.
Liczba w… Bo jeżeli masz szerokość.
Szerokość. Lista rozwijana. Zwinięte. Wymagane otwieranie.
Liczba vdev. Liczba vdev. To jest woluminów.
Liczba vdev. Lista roś. Na główek poziom 3. Opcje zaawansowane.
Tutaj nie musimy wchodzić. Tu spokojnie, tu nic się nie dzieje.
Ręczny wybór dysków.
Tak naprawdę, o to możemy wybrać ręcznie dyski, jeżeli chcemy.
Ręczny wybór dysków umożliwia tworzenie vdevów i dodawanie do nich dysków indywidualnie.
No bo on tak to po prostu bierze te, które są.
Przycisk ręczny wybór dysków.
No my tego nie potrzebujemy. Tak naprawdę można już przejść do ostatniej zakładki podsumowania.
Odwiedź reaktor. Informacje o gówie. Przechowywanie link.
Dialog. Dziennik. Zapas o pamięć pod metadane opcj…
Bo tutaj tak już nic nie ustalimy.
Deduplikacja. Przegląd. Zakładka o info. Przegląd.
Przegląd. I wszystkamy.
Przegląd. Sprawdź w. Rozpocznij.
Utwórz pulem. Przycisk.
Utwórz pulem. Przyc…
Truena…
Teraz.
Plik pole wyboru nieoznaczone.
Musimy to potwierdzić.
Oznaczone.
Anu…
Kontynuuj przycisk.
Utwórz pulem. Dialog.
Na główek poziom jeden.
Utwórz pulem.
Utwórz pulę.
Utwórz pulę.
Pula została pomyślnie utworzona.
Pula została po…
I teraz, jeśli sobie wejdę w…
Odwiedzony główne menu.
Klikalne kokpit.
Odwiedzo.
Klikalne przechowywanie.
Odwiedzo panel przechowywania.
Na główek poziomie przyciski import.
Link dyski.
Odwiedzony link.
Na główek poziom 2.
Przycisk eksport.
Przycisk expand.
Eksport.
Dyskonekt.
Ponieważ możemy pulę odpiąć.
Jeżeli na przykład mamy to jest to dysk USB.
Polecasz to robić.
Zanim go wysuniemy.
No to wysunięcie w Windowsie.
O, i widzisz, teraz jest 2,20 GB.
2,20 GB, no.
Nie ma więcej typów vdevów, a powiedziałem o tym, że mogą być np. ta pamięć podręczna, może być L2.
Zobacz zbiorodanych, których nie ma.
0. Dostępna pojemność. O. Używane. Dostępna pojemność. 18.89 GB. Używane. 2.14 MIB.
Tak, już dostępne. Dostępny. 18.89 GB. Link w jefbisk reports.
Mamy te raporty wszystkie. Nagłówek poziom 300 ADHEALTH. Przycisk SCRUB NOV.
SCRUB. SCRUB to jest porównywanie integralności plików.
Nawet nie tyle, że w RAID-zie, ale w ogóle. Jeżeli mam 1 dysk, 1 RAID w 0, albo 1 dysk,
To on po prostu sprawdza integralność danych, czy nie jest nic pouszkadzane.
No to ja też tak mam, to też mam na Synology.
Online no errors.
Online no errors, czyli jest on, jest wpięty, bez błędu.
Jest online, jest standardowo.
Możemy zaplanować sobie takie coś, ja to polecam zrobić ogólnie, mieć harmonogramy.
O 0, 0, 0, 0 tylko niedziela.
Ale to domyślnie jest z jakiegoś powodu tak ustawione, że co tydzień w niedzielę to robi.
Ja polecam to robić troszkę inaczej, ja pokażę…
Inaczej, ja polecam nie robić tego w niedzielę,
znaczy nie polecam tego robić o północy, żebyśmy miały jakieś głośne dyski serwerowe.
To prawda, zwłaszcza jeżeli śpi ktoś w pokoju, w którym są te dyski z aplikacji.
No ja mam, tak.
No i gramy w te dyski.
Ale w sensie bardziej ja tak mam, że… w sensie już pomijam to, że nie sama, ale bardziej chodzi mi o to, że ja śpię przy tych dyskach.
Ogólnie, że nie są w jakimś innym pomieszczeniu i one czasami potrafią dać w kość.
No ja akurat mam na szczęściu siebie w innym pokoju z osobą, której to w ogóle nawet nie zauważyłam.
Była taka osoba, która śpi w pokoju, gdzie jest w sumie serwer, nawet nie wiedziała, że on stoi, dopóki nie zaczął piszeć UPS, jak się prąd wyłączył.
No ja nie narzekam akurat na to.
Tu możemy to właśnie ustawić, ale…
To u mnie właśnie będzie, co tak harczą te dyski, co tam się robi, więc…
On jest obecnie wyłączony, dlatego że w większości używamy HDD,
natomiast to jest sprawa SSD, czyli Trim, czyli patrzenie na bloki danych
i czyszczenie bloków, które są już nieużywane.
Możemy to oczywiście włączyć.
Możemy te dyski… Zobaczcie, jakie one są.
No nie ma tej temperatury z uwagi na to, że te dyski nie mają czujnika, bo są wirtualne.
Okej, no i to wszystko tutaj. I teraz tak. Możemy stworzyć już sobie od razu ten udział.
Znaczy nie tylko zbiór danych.
I co robimy?
Przechowywanie, wchodzimy.
Odwiedź panel. Import POL. Dyski link.
Sreate POL odwiedzony.
Wiew w DFS.
Nie, nie, pul to nie.
Już mamy stworzony.
Nas interesuje.
Klikalne zbiory danych link.
To nas interesuje.
To się nam pojawiło poniżej.
I teraz to okienko wygląda tak.
Możemy sobie czegoś wyszukać.
Zbiór danych. Używane. Dostępne.
Szyfrowanie. Użycie. Drzewo.
To jest drzewko, po którym oczywiście można się poruszać normalnie, jak mamy ich więcej, za pomocą widoku przeglądania.
A to mamy szczegóły tego.
A to teraz jakbyś wpisał w pasku, w lokal, tym Windows R backstage, backstage 112, 168, tam bla, bla, bla, co ci wyskoczy, pokażesz?
No, mogę pokazać.
Uruchamianie db będzie w krok 1 6 8 kropka 0 krop z 1.
201 było na koniec.
No tak, teraz czekamy, bo się okienko zawiesiło.
Windows.
Błąd sieciowy. Dialog system Windows nie może uzyskać dostępu do…
No nie mamy żadnego udziału.
Nie ma udziału, jest w ogóle SMB wyłączone.
Notepad. Notmsys. Cp. Notmsys jest wyłączone, tak?
Tak.
Na głowę przyciska db zwol.
Dlaczego? Dlatego, że po prostu no nie ma to sensu, żeby było wyłączone, bo nie ma dlaczego być wyłączone, tak?
A kiedy tworzymy możemy na przykład chcieć tworzyć, nie wiem, pólę dla dataset, głównie dla aplikacji na przykład.
No to po co go dostaniesz PSMB?
No niby tak.
Na przycisk Add zwol.
Tu możemy dodać te dodatkowe woluminy.
Przycisk Add dataset.
Wyloguj dialog.
Przedłuż. Zmień. Przedłuż.
Set pustak.
Odwiedz zbiory.
Add zwol.
Add dataset.
Przycisk na główek poziom 3 szczegóły.
Przycisk edytuj.
Root dataset.
Synchronizacja.
Dataset nadrzędny, jeżeli jakiś jest.
No bo może to być… możemy być gdzieś głębiej po prostu.
No to jest pula, wiesz, tak? Ale jeżeli byśmy byli głębiej,
bo coś takiego jak podzbiory danych też istnieje.
Nie ma problemu.
Można sobie drzewko robić nieskończone w cyklu. Czy to ma sens?
Synchronizacja. Standard.
Kompresja. 3.64XLZ4.
Włącza Time. Off.
Deduplikacja ZFS. Off.
Wrażliwość na wielkość liter. On.
Ścieżka. Tyflopodcast. Y.
Dwukrote. Y.
Po prostu tyflopodcast slash, tak?
Sztyw. Przycisk.
Nagłówek poziom 3. Spacemanagement.
W zarządzonym przestrzeniu.
Przycisk edytuj. Klikalne.
Na główek poziom 3 całkowita alokacja.
Na główek poziom 3 2.5 mibe.
Zapisane dane, na zapisane dane.
Jest coś tutaj, jakiś pewien plik informacyjny, systemowy.
96 kibe, 4.
Podrzędne. Tak, podrzędnych plików
są 16 kilobajtów. 2.4
mibe, 96. Dostępna
przestrzeń, 18.89
gibe. Tak, no i niecałe
19 gigabajtów. Limity użytkownika.
Wolnego. Brak. Limitów nie ma żadnych.
Link manager kuotas.
Tu mamy te limity, właśnie możemy też nimi tutaj zarządzać. Limity grupy.
Tutaj wlewaj, tak. Rób.
Ochrona danych.
Możemy zrobić snapshot, czyli taką migawkę.
Czyli np. coś nam się by stało.
Trochę to jest tak jak punkt przywracania w Windowsie.
Można też oczywiście harmonogram zrobić związany z nimi.
To są te zarządzania kopialnymi zapasowymi, o których mówiłem wcześniej.
Odwiedzony link. Zarządzaj ustawieniami zaawansowanymi.
Na główek poziom 3. Uprawnienia. Przycisk niedostępny. Edytuj.
Właściciel. Root. Root.
Tutaj jeszcze nie wejdziemy.
Uprawnienia Unix. Root. Odczyt. Zapis. Wykonaj. Root.
Mam tu tylko root dostęp do tego.
Odczyt. Wykonaj. Inne. Odczyt. Wykonaj. Odczyt. Wykonaj. Odczyt. Wy… Odczyt. Inne. Od… Od…
Dlatego, że no tak jak mówię, tam nie ma nic. Ale okej, teraz tworzymy dataset.
Zbiad. Zwol. Przyciad. Dataset. Przy…
No i tutaj też mamy normalnie…
Nazwa i opcje, grupa, nazwa, pole edycji, wymagane nieprawidłowo…
Nazwa, na przykład niech to będzie audycja.
A, U, D, Y, C, J, O, A.
Ustawienia wstępne, zbioru danych, lista rozwijana, ogólne, zwinięte, wymagane, otwieranie…
Mam polecać ustawić.
Zapisz przyc.
I teraz zakładki.
Brak poprze…
Ustawienia, wstęp, koniec, górny pasek i nazwa i opcje, grup…
Koniec, zbi…
Klikalne szuk, zbiór danych, używane, szyfrowanie, szczegóły dla, szczegóły na, spacemanagem, całkow…
Ochrona danych na przyc- dodaj zestaw dan- przycisk zam- grupa nazwa i op- parent patch tyflopodcast nazwa nazwa pole- ustawienia wstępne zbioru danych
Ustawienia wstępne zbioru danych listaro- koniec grupa ogólny zestaw danych odpowiedni dla dowolnego typu udziału
Tak, po prostu
Przycisk zapisz
Mamy też inne rodzaje
Ustawienia w- SMB
SOG
SMB
SMB, chociaż nie trzeba tego tak ustawiać, ja bym też tego tak nie robił
Aplikacje
Aplikacje
Wieloprotokołowy
Wieloprotokołowy
Ja polecam ustawić ogólny
Zapisz przycisk
Zapisz
I teraz już mamy otworzony zestaw danych, który możemy oczywiście jakoś tam sobie limitować na przykład.
Ale powiedzmy na razie byśmy chcieli go po prostu udostępnić w sieci, no nie?
No mam do wrzucenia dzisiejszy technopodcast, tam muszę wrócić.
No właśnie. I teraz…
Główne menu.
Teraz musimy otworzyć jakiegoś użytkownika.
Klikalne przechowywa…
Klikalne zbiory…
Klikalne udziały link…
Klikalne ochrona danych link…
Klikalne poświadczenia link…
Poświadczenia…
Poświadczenia link…
Zbiory danych…
Szczegóły dla audyt…
Szczegół…
Spad całkowi…
Ochrona, użycie, uprawnie, brak, następ, odwiedź, klik, klik, klik, klikalne, pośw, klikalne, instant, klikalne, maszyny, klikalne, aplikacje, klikalne, raportowa, klikalne, system, li, som, munity, true, e, nas, lin, klikalne, użytkownicy, link.
Kto ma użytkownicy?
Szukaj pole edycji za…
No i ta sama otwarta w moim użytkowniku.
Odwiedź, użytkownik, link, adducer.
Tutaj jeszcze mieliśmy zrobić, zaraz, zaraz to zrobimy.
Szukaj pole, klikalne, zaawansowane, przycisk, szukaj, filter, byty, p.
Musisz użytkownika zrobić.
Tak, ja tylko pokazuję, jak to wygląda po prostu.
OK.
Zbudowany.
No i to wszystko.
I teraz utworzymy użytkownika.
Użytkownikowe.
Na użytkownikach będzie te, nie wiem…
Dobra. Tylko to nie bez polskich znaków i polecam z małych liter robić.
No ja też. Właśnie, ważne zastrzeżenie.
Właśnie jakkolwiek robicie jakieś właśnie…
administrujecie sobie serwerkiem w domu, czy właśnie jakiś nast, czy coś w tym stylu.
Mała litera, bez polskich znaków.
Czy pozwalamy mu dostawać się do SMB? No chcemy, więc musimy to zostawić.
Chodzi o ogólnie SMB.
I on już będzie włączony wtedy, tak?
W sensie będzie włączony dla niego. Chodzi po prostu inaczej.
Chodzi o to, że może być to użytkownik, który na przykład będzie tylko mógł zarządzać panelem webowym.
Chodzi o to, czy w ogóle będzie miał taki dostęp.
Dobrze, dobrze.
Tu mamy właśnie TrueNAS Access, czyli ten taki panel.
Tu mamy powłokę.
Czyli Pawłowi tylko dajemy sample.
Hasło nie wiem, jeden, dwa, trzy, cztery, wpiszemy sobie, bo nie chce mi się tego wymyślać.
Jeszcze raz.
Możemy tu jakieś imię, nazwisko, maile.
To jest po prostu pokazane, bo…
Trząbką sobie zobaczyć.
Klikamy zapisz.
I mamy informację, że już zapisaliśmy.
I co, już teraz możemy wpisać ten?
No jeszcze nie, bo jeszcze nie ma udziału włączonego i nie ma uprawnień do tegoż zbioru.
Zaraz mu je nadamy, no chwila.
Bo teraz jest dopiero sam użytkownik. I żeby on miał dostęp do tego konkretnego udziału, musimy włączyć udział SMB tam, bo on na razie go tam nie ma.
To jest tylko dataset w tym momencie. I teraz na liście oczywiście nam się Paweł pojawi.
Użytkownika lokalny. Pusta. Elementów na stronę.
Jest użytkownik lokalny. I teraz…
musimy sobie wejść…
Główne menu. Klikalne przechowywki. Klikalne zbiory. Klikalne udziały. Link.
Udziały.
Udziały. Odwiedzony.
Udziały na główek poziom 1.
Udostępnienia Windows.
SMB na główek poziom 3. Link of an SMB.
List info. Status usługi. Stopped.
Przycisk dodaj udział SMB.
Przycisk zwinięte rozwijane.
Actions for SMB.
Teraz zrobimy sobie najpierw Actions.
Włącz usługę 1 z 4.
Włączymy całą usługę SMB.
True.
Przycisk dodaj udział SMB.
O, już jest włączone, jak widzicie.
Już start.
O, jest running.
Teraz tutaj udział SMB.
Możemy zrobić to z palca, ale nie musimy.
Już nie wjedziemy.
A, okej, no dobrze.
Ścieżkę.
Możemy ją, jeżeli kliknę Tyflo Podcast, to wtedy będzie miał dostęp do całego twojej puli.
Całego woluminu.
Tak.
Tutaj.
O, jak mi się…
Jeżeli kliknę teraz na tę audycję Enter, to tę audycję dodamy.
I teraz wygląda to…
Tak wygląda cała ta pełna ścieżka do udziału.
Możemy utworzyć nowy dataset w ogóle?
Czyli dataset tak jakby jest folderem.
Czy ma być taka sama nazwa tego udziału, czy ma być inna?
Można sobie zostać, myślę.
Można będzie jakiś opis wpisać.
Tak, czy to będzie włączone, czy wyłączone.
Klikamy zapisz.
W tym momencie…
Opcje zaawansowe. Zapisz przycisk.
Podstaw. Zapisz.
No dobra.
W tym momencie…
Udostępnienia window.
No musimy oczywiście teraz…
No teraz będą ACL-e.
To jest najtrudniejsze, ale to jest tylko klikanie.
Ja to pokażę.
Czyli co musimy zrobić?
Teraz musimy nam dać uprawnienia użytkownikowi.
Paweł, musimy mieć dostęp.
Czyli audycja jest teraz w Sambie widoczna, ale musimy audycji dać uzera.
Tak, dokładnie tak. I teraz ja tylko przypomnę, jak to zrobiłem.
Było takie klikalne, po prostu klikalne zwykłe.
Kliknąłem Enter na zwykłe, klikalne rozwinęło nam się, cała pula się rozwinęła.
Potem wyszliśmy do audycji, wcisnąłem Enter na audycji.
No i się rozwija. Myśmy mogli tak rozwijać bez końca, bo myśmy mogli mieć tam w środku dużo dziwnych rzeczy.
Teraz klikamy show actions.
Teraz musimy zrobić edytowanie ACL systemu plików, ponieważ cały system plików musimy naprawdę zrobić.
To się robi bardzo łatwo.
A to robimy jednorazowo, czy dlaczego?
To robimy dla tego zbioru.
Dla audycji.
Wstępne ustawienie lista rozwijana, zwinięte, otwiera listę.
Alert, wstęp, posik, wst, alert, ws, posiks, posi, posiks, open, posiks, open,
posiks, restricted, posi, posiks, home, posi, posiks, admin.
Admina polecam zrobić po prostu jako…
posiks, home, posiks, restri, posiks, open, posiks, open, anuluj, przyci, kontynuuj, przycisk.
Przyciskamy, kontynuuj.
Enas, sto, dziewięćdziesiąt, dwa, sto, enas, lin, som, munity, odwie, edytuj, at, wstępne, u, edytuj,
Klikalne. Zastosuj właściciela. Pole wyboru nieoznaczone.
Możemy dać jako właściciela… dobrze, zaznaczyć właściciela do udziału.
Nie musimy tego teraz robić.
Możemy grupę zastosować, czyli co jakby grupa będzie właścicielem tego.
To jest właściciel, bo oczywiście musi być właściciel.
Paweł nie musi być właścicielem, żeby mieć dostęp do tego udziału, tak?
Dodaj element przycisk. Klikalne. Zastosuj uprawnienia rekursywnie.
Pole wyboru nieoznaczone.
Ale to już polecam zrobić. Chodzi o to, że na przykład, jeżeli będą jakieś foldery w środku, to żeby wszystko szło dalej.
Ostrzeżenie dialog.
Tak, on to zresztą ostrzega.
Anuluj przyklikalne, potwierdź pole, oznacza kontynu, pusta.
Klikalne, zastosuj uprawnienia do podzbiorów danych, pole wyboru nieoznaczone.
Jeżeli by były, lepiej to zrobić.
Klikalne, weryfikuj skuteczne, acyl, pole wyboru oznaczone.
Po prostu trzeba to sprawdzać, czy na pewno wszystko się zgadza.
Zapisz listę kontroli dostępu, edytor uprawnień, link.
Użyj ustawień do…
Teraz musimy zrobić…
Klik, klikalne zastosu, dodaję, klikal, dodaj element, przycisk.
Klikamy, dodaj element.
Klikalne zastosu, klikal, klikal, zapisz list, edytor up, użyj usta, zapisz jak, wpis, kontroli, dostępu, grupa, kto, lista, rozwijana, maska, zwinięte, wymagane…
Tutaj musi być maska.
Klikalne odczyt, pole wyboru nieoznaczone.
Musi to wszystko zaznaczyć dla maski. Maska jest nadrzędna, jest to w ogóle…
Oznak, klikalne, zapis, oznak, klikalne, wykonaj, oznak, klikalne, domyślne, pole w, karty, przegląd, artyst, karty…
I teraz klikamy…
Zapisz jako ustaw. Użyj ustawień do. Zapisz listę kontrol przy truenas stodzie w klikalne root root. Uprawnienia posiks.
I mamy już zapisane uprawnienia dla maski. W tym momencie możemy już dać uprawnienia Pawłowi.
Obiekt użytkownika. Szukaj pole. Za chwilkę to zrobimy. Odwiedzony zbiory danych na główek.
Teraz wejdziemy sobie jeszcze raz w udziały, ponieważ nas wyrzuciło do zbiorów danych.
Klikalne psz. Klikalne zbior. Klikalne udziały odwiedź. Udziały odwiedź.
Udziały udostępnienia Windowses. Runninpsta. Dodaj udział SMB.
Wyłącz konfigurację.
I teraz klikamy edytuj ACL samegoż udziału.
I teraz tu wybieramy sobie… możemy dodać element, ale jeżeli chcemy
zrobić dla jednego użytkownika, to robimy grupa. Tak, to wybieramy.
Użytkownik. Użytkownik. Lista rozwijana, rozwinięta. Tu musimy go wybrać.
Lista. Paweł 1 z 1. Wpisy. Uprawnienia. Lista rozwijana. Full. Zwinięte.
Typ. Lista rozwijana. Allowed. Zwinięte. Wymagane.
Full, czy że może i allowed, czyli że, no, dozwolone. Zapisz przycisk.
Klikamy zapisz.
Teraz…
Udziały na główek poziom 1. Udostępnienia Windows SMB.
Teraz w tym momencie, jeżeli ja spróbuję zalogować się na to…
Dobra, a ja bym chciał, żebyś pisał tylko stricte adres IP. Nie chcę, żebyś pisał ścieżkę, bo jestem ciekawy, co to skończy.
Muszę pisać na przykład tylko PAWEL.
Hasło nasze.
Mamy folder audycja i ja już mogę coś wrzucić, nie wiem. Wrzucimy sobie…
Mam bishołka, np. emulator. Wrzucimy z tego bishołka.
No i on już tu jest. I to jest najprostsza rzecz, którą możemy zrobić na TrueNAS-ie.
Po prostu udostępnić komuś jakąś dano. Oczywiście mogę stworzyć więcej tych zestawów,
…danych, datasetów w tymże, w tejże pól i wtedy oprócz tego folderu audycji, aby się pojawiło tutaj po prostu ich więcej, jeżeli by wchodził po prostu na…
No tak, i każde mogą być naprawdę podmontowane jako osobna litera.
Tak, tak, to już jak tam sobie kto chce.
A możemy zrobić po prostu, ale np. możemy mieć np. nie wiem, tam TrueNAS i potem folder, nie wiem, pliki i będziemy mieli wszystkie foldery po prostu bez datasetów, jeden dataset nam wystarczy, tak? Dobrze rozumiem?
Tak, tak, to jak już kto lubi, no to sobie ustalamy.
Jeżeli sami używamy, to jeden dataset nam starczy.
Ja mam to zrobione w taki sposób,
czyli jest tak, że mam po prostu
slash home i podmontowany, jak się loguje
swoim użytkownikiem, to mam podmontowany tam wiadomo
192.168.0.184.robert
slash home i wtedy jest zawartość mojego folderu home
a na przykład gdybym się zalogował na drugiego użytkownika, to będę miał zawartość na tego folderu
A jak wpiszę na przykład 112… 184, końcówkę wiadomo,
slash nas, Robert, slash Holmes,
to mam dostęp do wszystkich użytkowników, jeżeli jestem administratorem.
I mogę przejrzeć każdy, jakby, folder każdego użytkownika.
Tak, jakby… Rozumiem.
Jak najbardziej, rozumiem.
Pozwólcie, zrobię tylko jedną rzecz. Szybciutko.
TrueNAS, TrueNAS, ElTenCz, SklonuimManap, Zoom, SpotKab, BAT, Outrue, ElTenCz, SklonuimS,
L, E, E, L, tryb mowy, brak.
Tryb mowy, G, PUS, AS, PUS, PUS, YOW, PUSTA, YOW, VE, HI, PUSTA, YOW, PUSTA, YOW, PUSTA, AUDI, AUDI.
Już, już. I teraz, żeby nie było…
Nazwa, przycisk, podział, bishav.
Jeżeli na przykład…
Struena, strue, odwiedź, główne me, odwiedź.
Wejdę teraz na ten kokpit.
Główne me, odwiedź, kokpit, klikalne informa, klikalne uży…
Temperatura, klikalne użycie proc…
Model procesora, ostatnie wykorzysta, klikalne pamięć, nagł…
Siedem kropka, klikalne przechowywanie, nagłówek, poziom, przycisk, rapo…
Nagłówek, poziom, cztery tyflop, odcast, status, puli, online.
Używana przestrzeń, zero kropka pięćdziesiąt, dyski z błędami, zero.
Ostatnia odbudowa, wol 18.8 gb.
Jak widać troszkę się zmniejszyło.
Łączna liczba 2, dane.
Jakbym szedł normalnie na…
Odwiedzony link, główne menu, klik, klikalne kokpit, odwied, dash, klikalne, przechowywanie.
Przechowywanie, w tym momencie…
Od, panel, tyflop, od, cast, wdwy, nagłówek, po, przy, użycie, nagłówek, odwiedzony link, wiew, klikalne, 0.5, dostępna pojemność, używane, 96.18 mb.
Tak, no wiadomo, razy dwa, no bo ten plik musiał się nam tutaj dwa razy…
Znaczy, on jest pokazany jako jeden, oczywiście, że to tyle waży.
Ale jest zapisany na dwóch dyskach.
Tak, no o to mi chodziło.
Jeżeli ja go teraz usunę…
Audycja au…
Us… tak, audycja te…
Jest, zapytam od razu, jest kosz?
Jest kosz, ale jeżeli go włączysz…
Do mnie się jest włączony, czy wyłączony?
Wyłączony.
Gdzie ten kosz się wtedy znajduje, jeżeli jest włączony?
To on jest…
To jest, kurczę, ten był chyba slash…
MNT, slash…
Nazwa, slash…
Traże, coś tak.
Ale to…
Bo ja na przykład mam tak, że mam włączone kosze dla woluminów i po prostu każdy użytkownik ma w swoim aplikacji drive, może opróżnić kosz.
Ja przyznam szczerze, że nie używam tego kosza, bo dla mnie to jest niepotrzebne. Wiem, że coś takiego jest.
No to ja kosza na przykład używam.
Rozumiem, tak? Teraz usunąłem ten plik, teraz otworzę sobie…
Otworzę sobie to.
To cała.
To teraz też zrobić.
Chcę pokazać.
O nie, nie wiem. No dalej to ma, więc najwidoczniej musi sobie to zaindeksować pewnie jeszcze chwilę.
Ale ja ten plik już usunąłem stamtąd. O, nawet nie jest. Proszę bardzo, patrzcie.
Nie no, tu jest pełna pokazana. Już jest 1889, a nie 1808.
Więc po prostu musiałeś tutaj zindeksować. Ale plik został usunięty. Można by coś nowego wrzucić.
Więc to jest taka najprostsza rzecz, którą możemy zrobić, jak chodzi o… o co?
O to, żeby cokolwiek tutaj zrobić w tym systemie, tak? Żeby zaindeksować.
Podstawowe założenie NAS-a mamy.
Tak. Co możemy zrobić dalej?
Dane w teorii są chronione.
Tak, są chronione oczywiście na tyle, na ile
możemy mieć chronione dane bez
naszego backupu, który sobie robimy
samemu na jakimś dysku zewnętrznym
USB, co oczywiście gorąco polecam.
Pokażesz tutaj
właśnie sobie z zaglądem do naszego podglądu.
Też zrobiliśmy
udział, pokazałeś jak to wygląda.
Przynajmniej ja mam trochę objaśnione
też przy okazji jakby…
Ja jestem dość, ja jestem oporowcem co do TrueNAS-a, nie wiem dlaczego, jakby no już tutaj moje, nie no cóż, moje po prostu jakby upodobania, ja sobie cenię prostotę, no ale dobra, jakby tutaj też teraz to jest trochę objaśnione i pokazane, to może pokażesz w tym momencie jakieś kontenery, aplikacje?
Tak, ale myślę, że zanim to, to jeszcze, no na przykład ja sobie pokażę, możemy stworzyć aplikację.
A co chciałeś pokazać? Powiedz.
Ustawienia jakieś po prostu, takie podstawowe.
To właśnie, może zanim pokażemy aplikacje i kontenery,
To ty w tym czasie pokażesz ustawienie, a ja znikam na dwie minutki. Za dwie minuty.
Klikalne aplikacje. Klikalne raportowe. Klikalne systemy.
Klikalne ustawienia ogólne.
Ustawienia ogólne. Ustawienia ogólne. Wsparcie na główek poziomu.
Na główek poziomu 3. Wsparcie. Przycisk update. License.
Wersja systemu operacyjnego. 20. Produkt Vmware.
Model AMD. Produkt Vmware. Virtual platform.
No to doskonale. Wiesz, że jest wirtualny, bo to Linux. On nie jest taki głupi jak Windows.
No pamięć 8GB, numer seryjny systemu vmware 564, link centrum, dokument, link forum, true, link lit, przycisk filetyckę, przycisk saved, GUI na główek poziomczy.
Tu mamy ustawienia GUI, które pokazywałem troszeczkę, to znaczy…
Przycisk GUI settings.
Tu mamy głównie ustawienia języka, jakiś tam motyw.
Motyw, xDark.
Właśnie.
Certyfikat SSL GUI, TrueNAS default, adres IPv4 interfejsu sieciowe 0.0.0, adres IPv6 interfejsu 0.0.0.0.
Ale to ciekawe.
Port HTTP Interface 80, port HTTPS Interface 440, protokoły HTTPS, TLS v1.2, TLS przekierowanie Interface, wyłon, usage, sollection, uj, włon, pokaż, komunik, usage, sollection, uj, error, reporting, włok, pokaż, komunikaty, konsoli, wyłączon, nagłówek, poziom 3, lokalizacja, lokalizacja, przycisk, lokalizacja, settings, język, polisch, format daty, 2026, 10, 29, możemy zmienić format wyświetlania daty, format czasu, 12, 52, 56, strefa czasowa, America, Los Angeles, no, strefa czasowa do zmiany byłaby,
Mapa klawiatury konsoli.
To najlepiej tak zostawić, jest najbezpieczniej.
Możemy sobie zrobić powiadomienia mailowe.
Na przykład, jeżeli coś by się tam działo,
nie tak było z systemem, no to
dostaniemy na maila powiadomienie,
alert, że coś jest nie tak, na przykład.
Albo jakaś aktualizacja. Coś się dzieje, no to
mamy alerty, wszelakie.
I o, informacja o tym, że coś się dzieje.
Metoda wysyłania poczty. SMTP.
Tu możemy sobie ustawić, to ja tego nie pokażę teraz, ja tego osobiście nie ustawiałem.
SMTP, SMTP, SMTP.
No i tu mamy wszystko tak naprawdę, takich podstawowych ustawień.
Licencjom forum Centrum Truena są mój główne klikalne raportowa klikalne aplikli klikalne poświadczki klikalne ma klikalne aplikalne raport klikalne system są mój Truena Centrum Dokument Truena są mój główne menu klik klikalne system są Truena klikalne aktualiz klikalne klikalne ustawienia zaawansowane odwiedzone odwiedza ustawie przycisk zwinięte rozwijane zarządzaj konfiguracją
Tutaj możemy wyeksportować lub zaimportować plik konfiguracyjny ustawień naszego systemu.
Dopload file 1 z 3
Upload file 2 z 3
Wyślij plik
Reset to default z 3 z 3
I przy produkcji niedomyśleń
Jeżeli pobieramy plik
Mamy też pytanie
Czy chcemy wyeksportować nasze hasła?
Tak znać ziarno haseł
Najlepiej to włączyć
Jest to domyślnie włączone
Potem dostajemy plik .tar.gz
Który sobie gdzieś tam w bezpiecznym miejscu kopiujemy
I gdyby coś to możemy zrobić tutaj upload
Wrzucamy plik, potwierdzamy
I nam się nasze konfiguracje zrobią
Serwer się zrestartuje
I mamy nasze wszystkie ustawienia poprzednie zachowane.
Na główek poziom 3 konsola.
Przycisk CONFIGURE CONSOLE.
Pokaż konsolę tekstową bez monitoru.
Hasło WŁĄCZONE.
Enable serial console.
Wyloguj dialog.
Przedłuż sesję.
Zmij przycisk przedłu…
Bo jest mało dostępna o tym za chwilę.
Na przycisk ZWIŃ.
Na główek poziom 3 konsola.
Przyjdź. Pokaż kon…
Włączo. Enable serial console.
Wyłącz port szeregowy.
WTS 0.
Prędkość portu szeregowego.
9600 BPS.
Banner mod.
WELCOME TO TRUENAS.
Banner mod, czyli po prostu taka wiadomość publiczna na syslog, czyli…
To są… na logowania.
Tak, to mamy logi.
Których nie będę zagłębiał, bo to są ustawienia dość zaawansowane i myślę, że nie musimy ich pokazywać.
Audyt.
Tutaj mamy różne ustawienia, które…
Szczerze mówiąc, nie wiem dokładnie, czego dotyczą jądro czy ustawienia kernela.
Przycisk włącz jądro debugowania. Wyłączone.
Wyłączne debugowanie.
Link na główek poziom 3 zadania Cron.
Zadania Cron, czyli wszelakie synchronizacje linuksowe, automatyzacje.
Przycisk add Cron job. Klikalne użytkownicy. Klikalne polecenie.
Klikalne opis. Klikalne harmonogram. Klikalne włączone.
Klikalne następne uruchomienie. Klikalne.
Na główek poziom 3 nie dodano jeszcze żadnych rekordów.
Tak, który ma nic.
Link na główek poziom 3 skrypty inicjalizacji zamykania.
Tutaj możemy różne skrypty, na przykład coś ma się robić tam.
Przykładowo, po uruchomieniu systemu ma się nam coś w jakiejś aplikacji zmieniać.
Na przykład Pi-hole często ma problem z inicjalizacją na porcie swoim.
I warto tutaj zrobić sobie skrypt.
Ja podrzucę później w komentarzu, tak jak to zrobić dokładnie.
Żeby on nam zwalniał ten port i żebyśmy mogli go używać, jeżeli go używacie.
Tutaj to robimy.
To jest w tych komendach, która służy do spadzania na przykład dysków.
Serwer NTP. Ja już jestem.
Jeżeli serwer NTP, czyli używacie, to też można tutaj dodać.
No i tutaj mamy ustawienie, na którym można dodać nasze…
które już były tam.
Replikacja możemy po prostu…
Możemy na przykład sobie zreplikować dysk systemowy.
Przykładowo chcemy włożyć większy, więc wkładamy ten większy dysk do komputera,
robimy replikację na ten większy albo robimy po prostu mirroring i wtedy mamy dwa jakby systemy,
te same na dwóch dyskach, tak?
Przycisk CONFIGURE REPLICATION. Dostęp na główek poziom 3.
Tu mamy dostęp.
Przycisk TERMINATE ADHERE SESSIONS.
Możemy zabić wszystkie sesje, które są pozostałe, jeżeli coś jest otwarte.
Przycisk CONFIGURE ADSESS.
Skonfiguruję dostęp.
Limit czasu sesji.
O, tu mamy limit czasu sesji.
Paner logowania. Półpauza.
Klikalne nazwa użytkownika. Klikalne czas rozpoczęcia sesji.
Klikalne. Klikalne TrueNAS Admin.
2000 przycisk niedostępne. Ta sesja jest aktywna i nie może zostać zakończona.
TrueNAS Admin. Sesja.
Nie można zabić własnej sesji.
Na główek poziom 3. Dozwolone adresy IP.
Możemy dać po prostu dozwolony adres IP.
Może być tak, że ktoś to po prostu… nawet jak będzie miał tu dostęp,
to znaczy będzie znał nasz hass dane,
nie będzie mu po prostu wejść do tego serwera.
Podawek, jak zna IP, jeżeli jego IP jest na liście blokowanych, no to nie wejdzie.
Rozumiem, to jest jasne.
Możemy sobie wyizolować jakieś urządzenia z różnych powodów.
To się przydaje, nie wiem, przy jakiejś obawach o bezpieczeństwo, na przykład, albo…
albo w przypadku naprawdę jakichś bardzo zaawansowanych urządzeń,
ale to nie jest coś, co, myślę, będzie interesowało normalnego użytkownika.
Tak, możemy sobie zrobić dwuskładnikowe uwierzytelnienie.
Jakieś paski na przykład, albo aplikacja 2FA.
Różne są metody.
Tak jak na przykład te są na Google’u, czy na GitHub’ie,
no to tutaj też mamy jakieś klucze sprzętowe i tak dalej, i tak dalej.
No tutaj będzie wszystko.
Ta sesja pozwala sobie zwiększyć.
Słuchamy sobie tutaj.
Konfiguruj access.
Tak, żeby…
Zamknąć okienko.
A tu jest ustawienie limit.
Zostawiamy troszkę na milion.
Zapiszę sobie to.
I teraz sesja będzie trwała milion sekund.
Ustawienia limit czasu sesji.
Limit czasu sesji pokrętło edytowalne milion.
Baner logowania.
Baner logowania pole edycji wielowierszowe.
Koniec.
Baner logowania, czyli po prostu jakaś informacja, która tutaj może być.
Koniec pole edycji przycisk zapisz.
No i tu zapiszemy i…
Przycisk zapisz.
Globalne uwierzytelnianie dwuskładnik.
Brak skonfig izolowany.
Nie dodano.
Teraz pokażę wam, że to faktycznie się udało.
Dozwolony ad.
Dostępna replikacja.
Przechowywanie na główek.
Rep. Do przycisk.
Te przycisk.
Limit czasu sesji.
Jedenaście days.
No i co myślisz?
To było po ostatnim, to było po ostatnim, spokojnie.
No i teraz będziemy mieli już 11 dni sesji,
więc w ogóle ile byśmy na tej stronie siedzieli,
to nas nie wyrzuci, tak?
No dobra, co jeszcze mamy takiego z ustawień,
wartego faktycznie uwagi pokazać?
Ustawienia sieci, no myślę, że to może być
Sieć nagłówek. Nagłówek poziom 3 interfejsy. Przycisk ADB Interface.
Klikalne. Klikalne nazwa. Klikalne adresy.
Klikalne MAC adres. Klikalne. Klikalne. ENS33.
To jest jego nazwa.
To jest jego adres i maska.
Możemy tu wejść.
Możemy do niego edytować.
Chciałem wam pokazać wygląd edycji adresu sieciowego.
Odwiedzony link. Dask sieć na główę. Interfejsy na główę. Konfiguracja sieci na główę.
Przycisk trasy. Sta-edit interf… brak na tras. Edity. Przycisk zamknij.
Grupa ustawienia interfejsu. Nazwa.
Nazwa. Pole edycji. Tylko do odczytu wymaga N33.
Opis. Opis pole edycji.
Może sobie pisać, że to jest gniazdo RJ-45, co tam potrzebujemy.
DHCP. DHCP. Grupa klikal.
Teraz tak…
Przycisk opcji oznaczone.
Czy chcemy mieć DHCP czy nie chcemy. Ja uważam, że nie warto.
Ja to teraz wam pokażę jak to się wyłącza, jak to działa.
Klikalne detipaddressa.
Przycisk opcji oznaczone.
Klik. Klikalne.
Przycisk opcji nieoznaczone.
Klikalne define staticypaddresses.
Robimy define staticypaddresses.
Klikalne def.
Koniec grupa staticypaddresses.
Przycisk dodaj staticypaddresses.
Teraz musimy dodać sobie ten adres.
Nie dodano jeszcze.
Klikalne pole wyboru oznaczone.
Klik. Nie.
Przycisk nieprawidłowy wpis.
Usuń element.
Dodaj stat.
Adresip.
Pole edycji wymagane.
Nieprawidłowy wpusta.
Piszemy na przykład 192.168.0.
Zero, kropka. Error sin adres ip. Nieprawidłowy adres ip.
Sto dziewięć dzień. Lista rozwijana, zwinięte, otwiera listę.
Lista adres ip pole. Lista rozwijana.
Autokonfi. Lista rozwijana, zwinięte, otwiera listę.
Lista. Jeden z trzydzieści. Trzydzieści dwa.
Maska pod sieci. Trzydzieści jeden trzy.
Pracą dwadzieścia cztery. To jest maska w adresie skróconym, czyli nasza standardowa.
Dwieście pięćdziesięciu pięćdziesięciu pięćdziesięciu pięćdziesięciu pięć zero.
30, 20, 28, 25, 24, ustawienie.
To jest adres skrócony.
Autokonfiguracja IPv6, pole wyboru oznaczone.
To polecam zostawić, bo raczej nikt się nie chce bawić w IPv6.
Inne ustawienia, grupa.
M2 pokrętło, edy, zapisz przycisk.
Teraz robimy zapisz.
TrueNAS 109.
Tu się stanie pewna rzecz.
Nagłówek poziom 100, getaway and DNS.
A no tak, musimy jeszcze ustawić…
EDITING INTERFACE WILL RESULT IN DEFAULT GETAWAY BEING REMOVED
IF HE MAY RESULT IN TRUE NAS BEING INACCESSIBLE.
Tak, jeżeli nie ustawimy DNS-ów i bramy domyślnej, no to możemy skończyć na niedostępnym panelu.
Inacurent waluesare prefiledintheformbelow. Nowa domyślna brama IPv4.
Nowa domyślna brama IPv4. Nowa domyślna brama IPv4 pole edycjowym 192.168.0.1.
Tutaj taka powinna być.
Nowa domyślna brama IPv4. Nowa domyślna brama IPv4 pole edycjowym 192.168.0.1.
On tu miał z routera adres DNS-ów.
Możemy mieć trzeci serwer.
I teraz…
I teraz…
Musimy się zgodzić.
Tu na ile możemy to ustawić?
300 sekund, żeby mieć chwilę czasu.
I w tym momencie musimy zalogować się na ten nowy adres.
Alert, zalert, czy przejść do ustawień się, nawiga, alert, ha, zach, nie teraz, truenas, zapisz zmiany, na główek, poziom 1, zapisz zmiany.
Zmiany w konfiguracji interfejsu sieciowego zostały tymczasowo zastosowane do testowania.
Zachować zmiany na stałe, anuluj, przejdź do ustawień sieci, an, przejdź do usta, an, przejdź, przycisk, przejdź, na główek, anuluj, przejdź do usta.
Klikamy odwiedź sieci.
Klikamy zapisz zmiany.
Potwierdzamy.
Teraz możemy zamknąć tamto i teraz mamy już ustawiony ten adres statyczny IP, który ustawiłem.
24 to oczywiście maska.
I teraz jak wygląda konfiguracja ogólnie sieci.
Będę pokazywał oczywiście.
Dobrze by ustalić sobie…
Serwer DNS i bramę.
Nazwa hosta TrueNAS.
Nazwę hosta możemy też zmienić.
Czyli po prostu TrueNAS.local powinno też tam otworzyć.
Jak byś wpisali w przeglądarce TrueNAS.local
Powinno nam otworzyć się normalnie też ten panel.
Czyli nie musimy logować się przez adres IP, tylko przez alias, który jest.
Do serwer proxy HTTP.
Podamy sobie proxy, ustawić, że je używamy.
Ogłoszenie usługi netbios ns mdns ws discovery. Dodatkowe domeny.
Dodatkowe domeny, możemy je dodać.
Baza danych, nazw hostów. Sieć wychodząca, zezwól na wszystko.
Tak, sieć wychodząca, czyli się może wszystko wyjść z niego.
Na główek poziom 3, trasy statyczne.
Trasy statyczne.
Które akurat teraz jest opotrzebne.
To jest to, co właśnie tutaj mieliśmy przed chwilą.
Czyli mamy już ustawione najważniejsze rzeczy,
czyli statyczna IP w tym momencie.
Możemy tak, jak wcześniej było, tylko my tego nie chcemy.
Domena, pole, edycji, local, dodatkowe, dodatkowe, dodatkowe, domeny, lista, ro, koniec, grupa, grupa, ogłoszenie, usługi, klikalne, pole wyboru, oznaczone, klikalne, net, bios, ns.
Wprawdę to wszystko jak chodzi o…
Klikalne, pole wyboru, oznak, klikalne, mdns, klikalne, pole wyboru, oz, brak następnego, serwery, dns, sezon, tertiary, domyślna, brama, domyślna, bram, sieć, wychodząca, gr, inne, ustawienia, grupa, serwer, proxy, chat, baza, nazw, host, zapisz, przyci, karty, przek, karty, odje,
To wszystko w chodzi o sobie sieciowe.
Uruchomienie tutaj.
Są te środowiska rozruchowe, które powiedziałem. Czyli na przykład, jeżeli zaktualizuje nam się system, to poprzednie środowiska, pamiętajcie, one same się nie usuwają.
Musimy zrobić to ręcznie.
Jest to właśnie zrobione po to, żeby gdyby coś się nam popsuło, to możemy łatwo wrócić do tych środowisk.
Klikal, brak następne, klikal, do środowisk i cofnąć po prostu zmiany, jeżeli np. coś tam będzie nie pasowało, albo będzie niestabilne.
Na główek klikalne, szukaj po przycisk status settings, przycisk status puli rozruchowej, przycisk strób, bo odpol.
Tak, możemy też zrobić ten scrub tej puli rozruchowej właśnie.
Klikalne, pole wyboru nieoznaczone, klikalne, nazwa, pusta, klika, pusta, klikal, pusta, klikalne, używana, pusta, klikalne, zachowaj, pusta, klikalne, klikalne, pole wyboru nieoznaczone, heck, 25, 10, 7, środowisko rozruchowe, 25, 10, 7.
Teraz, dwa tysiące dwadzieścia sześć dziesięć dwadzieścia dziewięć dwanaście zero jeden czterdzieści dziewięć, trzy kropka trzydzieści cztery gibe.
Nie o tyle waży. Trzy nieco raczej pół gigabajta.
Nie. Pusta. Przycisk zachowaj dwadzieścia pusta. Przycisk klonuj dwadzieścia pusta.
Tego nie możemy usunąć.
Elementów na stronę.
Już wiadomo jakich powodów. Jakby było tu ich więcej, to moglibyśmy po prostu klikać usuń i wtedy by się usuwały te środowiska, których nie chcemy.
Także tak to działa.
Google, klik, klik, klik, klik, klikalne ins, klikalne masz, klikalne app, klikalne rap, klikalne system, główne map, system,
klik, klik, klik, klik, klikalne uruchom, klikalne usługi, link. Usługi, tutaj możemy parę różnych rzeczy odwłączać lub wyłączać.
Usługi na główę. Tego jest dużo, ja wszystkich na pewno nie wytłumaczę, ale takie najważniejsze.
Klikalne szukaj, klikalne nazw, klikalne stać, klikalne uruchom, klikalne klikalne ftp. Zatrzymano.
Możemy sobie wyłączyć serwer ftp. Przycisk start serwice, klikalne przełącznik wył, klikalne.
I nie wiem, co to jest, co znam.
NFS.
NVMeoF, czy coś.
SMB mamy w normalnym koniu już.
SNMP.
No to dosyć ciekawsze, kto ma SSH jeszcze na przykład.
Możemy sobie logować się do tego TrueNAS-a.
Jeżeli się zgodzimy, zaraz wam to pokażę, jak to zrobić, jak to oczywiście podłączyć, te SSH,
Zatrzymano.
Przycisk start serwice.
Żeby to włączyć musimy wejść w ustawienia.
Klikalne przełącznik wyłącz.
Klikalne.
Przycisk edit serwice.
Edit serwice przycisk.
Klikalne.
SSH na głowę.
Przycisk zamknij.
Grupa opcje ogólne.
Port TCP.
Port TCP pokrętło edytowalne 22.
Musimy wejść w ustawione porty.
Grupy logowania hasłem.
Grupy logowania hasłem.
Lista rozwijana zwinięte z auto uzupełnianiem.
Edytowalne.
Otwiera listę.
Klikalne.
Pole wyboru.
Klikalne.
Nie wiem, że jest Kerberos, więc tutaj się nie wypowiem.
Tak, możemy przekierować porty.
No i to w sumie wszystko w SSH jako tako.
Natomiast oczywiście…
OK, na wyłączenie SSH.
Przełącznik wyłączony, włącz SSH usługa.
To trzeba to wyłączyć.
Chodzi o to, żeby to się włączało przy starcie.
Bo ten przycisk, tylko ten start, po prostu robi to na teraz.
A jeżeli włączymy ten suwak…
No to mamy też włączone to już na stałe.
Ale oczywiście jeszcze musimy pozwolić kontu na SSH.
Za chwilkę to zrobię.
O, UPS to też może nas bardzo interesować.
Jeżeli mamy UPS-a…
Ja wam pokażę, jak wygląda ustawienia UPS-a.
Zamknij w opcję ogólne grupa, identyfikator, pole edycji, wymagane, zaznaczone, us.
Identyfikator, którego nie musimy zmieniać.
Trybups, lista rozwijana, master, zwinięte, otwarte.
Tutaj najlepiej ustawić właśnie master.
Master, żeby to było nasze, bo to zależy od UPS-ów, ale przy jednym robimy po prostu master.
Sterownik, lista rozwijana, rozwinięty.
Tu musimy wybrać rodzaj sterownika naszego USB, bo UPS najczęściej jest to Blazer USB.
Na przykład gdy macie Green Cella, to możecie wybrać Green Cella, jeżeli macie takiego Volta jak ja.
Po prostu Blazer USB wybieracie i on będzie działać.
Tutaj mamy nazwę tego…
To się nazywało upsmon, z tego co pamiętam.
A nie, to jest upsmon, przepraszam.
To ma tak być.
Tu możemy coś sobie pisać,
jakieś tam hasło, którego i tak nie musimy używać.
To jest tylko dla systemu.
upsmon, żeby ktoś więcej mógł.
Zdalny monitor, że chcę zdalnie patrzeć,
ale to nie ma znaczenia, bo PSSH i tak jest.
Zamknięcie systemu grupa. Tryb zamknięcia lista rozwijana UPS GOES ON BATTERY zwinięte otwiera listę.
UPS GOES ON BATTERY. UPS REACHES LOF BATTERY. UPS REACHES LOF BATTERY.
Licznik zamknięcia pokrętło edytowalne zaznaczone 30.
Polecenie zamknięcia pole edycji pusta.
Klinikalne wyłącz zasilaczu z pole wyboru nieoznaczone.
Tak, możemy też jakby, jeżeli UPS-a to zezwala, możemy go wymusić, wyłączenie się UPS-a po wyłączeniu tegoż serwera.
Inne opcje. Grupa. Brak czasu ostrzeżenia o braku komunikacji pokrętło edytowalne pusta.
Jeżeli mamy jakiś problem z komunikacją, to możemy wpisać, po ilu ma nas ostrzegać o tym.
Synchronizacja hosta pokrętło edytowalne zaznaczone 15.
Tak, co ile ma się zsynchronizować status UPS-a z serwerem.
Dodatkowe parametry UPS-on w pole edycji wielowierszowe pusta.
Jeżeli mamy jakieś parametry UPS-owe, to możemy to wyrzucić.
Dodatkowe parametry UPS-on w…
No i tak właśnie wygląda ustawienia UPSu, okej.
Co do tego SSH?
Koniec SSH, no to muszę wejść teraz…
Czyli poświadczenia…
Użytkownicy… w tym momencie ja polecam
zrobić to dla ruta, albo dla
TrueNAS Admin, z racji na to, że są to
konta administracyjne, a raczej do SSH będziemy
chcieli się logować po to, żeby administrować,
a nie po to, żeby się logować.
Więc ja polecam zrobić to na przykład dla ruta.
Albo do TrueNAS Admina, co wolicie.
Bo oczywiście TrueNAS Admin też przez SU zwykłe może się zalogować, że wpiszemy SU, wciśniemy Enter, wyrzucamy hasło i wtedy nas loguje to ruta, więc to nie jest problem, ale…
Ja pokażę na rucie.
Klikamy Enter na rucie.
Root. Build. Pełne uprawnie. Elementów nas. Klikalne elementów nas.
Jeden. Trzy. Z trzy. Przycisk niedostępny. Pierwsza strona. Przycisk. Przycisk. Przycisk. Przycisk. Nie. Brak nas. Te. Przycisk. Nie. Dos. Przycis. Przycis. Przycis. Przycis. Przycis. Przycis.
Jeden. Przycis. Je. Klik. Element. Klikal. Element. Klikalne elementu. Ele. Klikalne. Pełne upra. Build. Root.
Szczegóły dla Root. Edytuj. Nagłówek. Poziom. Trzy. Nagłówek. Poziom. Trzy. Przycisk. Edytuj.
Musimy edytować.
Tutaj, zrobić edytuj.
Tego nie zmieniamy, bo…
Zdecydowana.
Czy Mariusz mieć SMB, to to nie ma sensu.
Tak, TrueNAS.
Tak, full admin, czyli jakie mamy uprawnienia.
Do powłoki, która nam się i tak nie przydaje, ponieważ ta konsola, która jest wyświetlana w panelu, jest tak niezbyt dostępna.
Ale to nie jest problem TrueNAS-a, to jest problem chyba wszystkich usług linuxowych, serwerowych, odpalanych w przeglądarce,
które mają ten terminal taki przeglądarkowy.
Musimy wyłączyć sobie SSH access.
Ustawić sobie hasło do ruta.
Można je wyłączyć oczywiście, ale ja tego nie polecam dla ruta.
Nie ozna… Klikalne all… K… Schowpass… Ford… K… Klikalne all of SSH login w itch… Password not read…
…commended pole wyboru nieoznaczone.
Nie polecane, ale… Oznaczone. Ja to, ja to polecam.
Public SSHK pole edycji wielowierszowe pusta.
Muszę wypróbczyć klucz.
Kli… Nieo… Klice… Ozd… Additional details grupa…
…Current values rot… Click to edit… Przycisk…
…Current values… Click to edit… E-mail… Przycisk…
Można ten mail wpisać w telefon.
Current… Brak następ… Uwierzytelnianie grupa… Public SSHK pole…
Zmień hasło, pole edycji za bez. U, pus, pusta.
No to wrzeszczasz hasło, tak jak mamy do…
Gwiazd, gwiazd, schow pas, sfort, prz, potwierdź.
Tak jak mamy do panelu…
Schow pas. Addytiona, surrend, surrend, w konie.
Addytional, dza, ad, zapisz, prz, niedostępne.
Alert, czy zachować hasło dla HTTP.
Sto, truenas, link, x, system, navi.
Alert, czy has, za, nie, te, truenas, truenas, odje…
W tym momencie bym się chciał podłączyć do tego SSH,
nawet mogę to pokazać.
Uruchom.
Proszę bardzo, C.
SSH
SSH
SSH
No i teraz mamy redukcję hasła.
No i jak widzicie, jesteśmy już na route’cie, możemy robić, nie wiem, co chcemy.
Normalnie w powłoce w tym momencie.
Także jak widać, to działa, SSH jest włączone, ja to polecam oczywiście włączyć,
bo ten Shell, jeżeli byśmy potrzebowali coś zrobić nieraz w konsoli, no to…
Właśnie tak.
Okej, Robercie, czy coś według ciebie jeszcze warto tutaj pokazać?
Przeszliśmy ustawienia, no to teraz pokaż oczywiście konten…
Mhm, kontenery.
Przeszliśmy po… jakby…
Czyli nie, że ja ci tak czepiam do tych kontenerów, tylko po prostu chciałbym, żebyś oczywiście pokazał aplikację po prostu…
Tak, tak, tak. Ja to pokażę, tylko jeszcze zostawię jedną, że mała, drobna rzecz.
Klikalne udziały, klikalne ochlikalne, poklikalne ins, klikalne maszyny, klikalne aplika, klikalne raport, klikalne system lin.
Raportowanie, to też za chwilę się pokażę, ale to na końcu myślę nawet możemy…
Somutruena, klikalne aktua, klikalne ust, klikalne ustawie, klikalne sieć, odwie, klikalne uruchomienie, klikalne usługi, odwie, klikalne powłoka link, klikalne ustawienia alertów link, klikalne audit link, adduser link, seelogs link, addkliklikliklik, klikalne uruchom, klikalne sieć, odwie, klikalne ustawienia zaawansowane, klikalne ustawienia ogólne.
Jak można zrobić sobie HTTPS, żeby ktoś potrzebował dla logowania, nie? HTTPS.
Ustawić wsparcie na GUI na główek przycisk GUI SETTING, GUI SETTING z przycisk MOTYW.
Lokalizacja na e-mail na GUI. Ustawienia GUI na przycisk ZAMKNIJ GRUPA GUI, MOTYW.
Motyw list. Link zarządzaj certyfikatami. Certyfikat SSL GUI.
Certyf. Adres IPv4. Adre. Adres IPv6 in.
Adres IPv4. Port HTTP. Interfej. Port HTT. Port HTTPS. Import.
Protokoły HTTPS.
Protokoły HTTPS. Lista rozwi…
Klikalne. Pole wyboru nieoznaczone. Klikalne. Przekierowanie interfejsu sieciowego HTTP. HTTPS.
Jeżeli to włączymy…
Koniec. Grupa. Grupa. Inne opcje. Klikalne. Pole wyboru oznaczone. Klikalne. Usage.
Let’s do new error reporting.
Tak, czyli ma zbierać błędy…
Klikalne. Pole wyboru nieklikalne. Pokaż komunikaty konsoli. Koniec. Grupa. Przycisk zapisz.
Jeżeli włączymy tamto przekierowanie HTTPS, no to wtedy po prostu będziemy mogli używać HTTPS dla naszego GUI.
Dobra. Co do tych aplikacji…
Co ma sens w sieci lokalnej?
Jak ktoś bardzo chce, to ma. Jak ktoś nie chce, to nie ma, tak powiem.
Nie trzeba tego robić.
No nie wydaje mi się, żeby to miało sens.
Nie trzeba tego robić.
Okej. Pokażę aplikację.
Tak, tak, zobacz. Uczy się aplikację.
Dostałem i też nie pokażę, no bo w wirtualizacji nie ma sensu. Dobra.
No oczywiście, że nie jest skonfigurowana.
Więc teraz zrobimy konfiguracja.
Wybieramy pulę.
Możemy na to, nie mamy jedną pulę.
On teraz sobie tworzy swój dataset aplikacyjny.
Dlatego ja powiedziałem, że nie ma sensu robić tego datasetu.
Mamy.
Teraz żeby cokolwiek zainstalować, możemy zrobić odkryj aplikację.
Odwiedzo. Wykryj nagłówek. Przycisk custom app.
Możemy zrobić custom app, czyli możemy sobie zrobić własną.
Jeżeli mamy jakiś adres do, na przykład, jakiegoś pakietu, którego nie ma w tym sklepie,
możemy normalnie wpisać dane wszystkie.
Tego nie będziemy tam spokazywać, ale mamy…
Klikamy to. To jest po prostu ilość tego, ile jest w sklepiku.
I teraz, już jak to wcisnąłem…
Mamy normalnie…
Mamy po prostu wszystkie aplikacje, które możemy sobie pobrać.
Jest tego naprawdę dużo.
O, AdGuard.
Jest AdGuard, oczywiście, że jest.
Arcane 9, Archista Amphar, Archive Box, Ardash, Boar, Arty 7, Dzieś Audio, Muse A i 2, Audio Box,
Helfs Out, Helia 280, Dziew Out, Hentik 1000, Autobr, 700, Automatic, Ripping, Machinę, Byb,
Budget 20, Bac, Crest 400, Bambuddy 300, Baserof 109, Bazar 8000, Bento PDF 2, Beszel Hub 500,
Bichon 200, Bitcoin, Knods, Bitcoin, Node 100, Bitmagnet 400, BlackBriar, Nagub, Blinko 104,
Bokorbit 300, Boxa 300, Boxa 600…
Swoją drogą Beszela, jeżeli ktoś nie używa, to ja bardzo serdecznie polecam jako naprawdę
Prosty system do monitoringu, bardzo, bardzo to przyjemnie działa, tylko sobie trzeba dostępność panelu poprawić.
No tak, no to do przewidzenia było, że to nie będzie takie…
Borg Warehouse, Boxar 200, Bryjewka Sten 3, Bulwark Webmang…
Odmiany do tego wszystkiego przychodzi, nie ma sensu.
Natomiast, że ja na przykład chciałbym zainstalować jakąś aplikację, weźmy takiego Tailscale’a…
Przyj…
Walla, VLT, Mostda, SLS, Kwiokupi, Portra, PLNP, Gims, Ntwy, Nek, Neks, Neks, Neks, Neks, Neks, Neks, Neksca, Neksbrand, Odwit, Wszystko, Znaj, T, A, I, L, Tru, Link, Ga, Gara, D6, Ga, Gatus, Znaj, Tru, Link, He, Heapsca, He, Hermes, Znaj, Tru, Litan, Tiles, Cależ, Link, Co, Link, Na, Link, Na, Link, Jeden, Tandoor, Retails, Clickam na nim Enter, Odwiedzony, Tiles, Cale, Nagłówek, I teraz nam się otworzy nagłówek, Podobne, Api, Tiles, Cależ, Link, Link, Link, Link, Set, Link, Co, Link, Na
Spróbujmy się zainstalować, wciskamy przycisk zainstalować.
Tak, zastrzeżenie, że używanie aplikacji wiadomo, może być nieprzyjemne.
Możemy potwierdzić.
Zgodzisz się na to, żeby nam się i wszystko zrobiło koparkę kryptowalut.
I teraz, nazwa aplikacji.
Wersja lista rozwijana 1.4.25
I teraz tak.
Dobra, zróbmy strefę czasową.
Tego nie ruszamy.
Tu musimy wpisać nasz klucz, który dostajemy z Paddle Auto Scaler.
Kiedyś to pokazywałem, ja już taki klucz uzyskuję.
Auto Onse, ja tego nie polecam, bo dzięki temu będziemy mogli
po prostu być ciągle zalogowani, na przykład po nowym restarcie.
Nie oznaczamy, czy nie?
Nie, to trzeba…
O, tak zrobić.
Czyli chcemy zresetować UI.
Po prostu można zaznaczyć.
Chodzi o to, że…
Tak dla pewności, że chcemy mieć czysto.
To są jakieś ustawienia do głębszych integracji z Tailscale’em.
Jeżeli ktoś używa takich rzeczy różnych, no to wtedy można włączyć.
Tak, to jest po prostu typ przekierowania.
To są już, mówią, opcje dla zespołów.
To musimy mieć, ponieważ tak to nie będzie
udostępu do naszej sieci, więc siłą rzeczy nie
będzie mógł być użyteczny.
Tego nie trzeba w ogóle ruszać.
To jest, że to mam pliki swoje zapisać.
Trzeba by włączyć jakieś AC, ale nie musimy.
Możemy też cokolwiek indziej przenieść.
Etykiety.
Ja to pozwolę tam spokojnie na jeden wstawić.
To nie ma sensu, wystarczy być w dwanaście.
I klikamy zainstaluj.
Ale ja teraz tego nie zrobię, no bo siłą rzeczy nie mogę, bo nie mam teraz klucza.
A jeżeli bym to zrobił, no to by się nam wszystko zrobiło.
I Tailscale by normalnie już działał.
Można by się było logować po Tailscale.
Nie jest to jakoś skomplikowane, uważam.
No nie, pokazałeś spoko.
Myślę, że teraz jeszcze tak na szybko
chociaż pokażę, jak dodawać
ten, automatyczne robienie raportów.
To znaczy jakieś smart
i tego typu rzeczy, bo to jednak warto wiedzieć,
jak coś robić.
Żeby wiedzieć, co jest na rzeczy.
Klikalne, przechow, klikalne, zbiór, klikalne,
udziały, klikalne, ochrona dany, klikalne,
Robimy to na francusku.
Tak.
Nie, nie, nie, nie, nie, nie, nie, nie, nie, nie, nie, nie.
O, mamy raportowanie.
Odwiedzon.
Procesor.
Cepł.
Nagłówek.
Poź.
Użycie.
Procesor.
Uruchom.
2000.
Koniec.
Cepł.
Tempera.
Uruchom.
Koniec.
System.
Uruchom.
Koniec.
Brak następnego.
Odwiedz.
Klik.
Klik.
Klik.
Klik.
Klik.
Klik.
Klik.
Klik.
Klik.
Klik.
Klik.
Klik.
Klik.
Klik.
Klik.
Klik.
Klik.
Klik.
Klik.
Klikalne poświadczenia link. Klikalne instancje. Klikalne maszyny. Wklikalne aplikacje. Klikalne raportowanie odwiedz. Klikalne link system.
TrueNAS. Link co muni. TrueNAS co 2000. Przycisk interfejs wyszukiwania pctrl. Przycisk se. Przycisk statusoft. Przycisk. Przycisk. Przycisk.
Raportowanie. Na główek poziom 1. Procesor. Cp. Przełącznik wył. Klikalne automatyczne odświeżanie. Przycisk zwinięte rozwijane. Select reporting.
Przycisk eksporterzy. Na główek poziom 3. Użycie procesora. Steps. Przycisk.
Robię też raportowanie właśnie dla procesora, na przykład dla…
Przycisk niedostępny. Przycisk.
Przycisk niedostępny. Jeden przycisk.
Klikalne CPU. Zero, sto, dwieście, trzysta, cztery, dwanaście, trzy.
Uruchom. Dwa tysiąc. Koniec.
Uruchom. CPU. Koniec. Uruchom. Koniec.
System loadable. Rade na steps.
Uruchom. Koniec. Brak następny.
Klucz. Max. Mean. Min.
Sch. Główne menu. Klikalne system.
Li. Som. Munity. Et. True. Nas. Das. Boa.
Główne menu. Klikalne przechowywanie. Li.
Klikalne kokpi. K. Klikalne zbi.
Klikalne udziały lin. Klikalne ochrona danych.
Odwiedź ochrona zadania. Kopij zadania.
Coś mi kurcze znikło ta opcja.
W ogóle, żeby ktoś nie pomylił, instancja i maszyna wirtualna.
Tak, nie mam pamięci.
Tak, coś powiedział. Instancje, słuchajcie. Maszyny wirtualne to są dwie różne rzeczy.
Instancja jest bardziej rodzajem kontenera.
Wiesz co, bo teraz próbuję dostać się do tej opcji.
Gdzie to było? Ale to można zrobić też prościej.
Wchodzimy w przechowywanie.
…na główek poziom 3 vdev-y.
Przycisk vdev-y 1x.
VIEW DAT… VIEW DISK REP.
Scroob now.
Przycisk VIEW DISK REPORT.
VIEW DATASETS.
VIEW DISKS LINK.
Karty przegl…
Kart…
Scroob.
Relikwijmy sobie…
Odwijane dyski link.
Teraz dyski.
Odwie…
…dyski na główek poziom 1.
Klikalne pole wyboru.
Odwiedz dyski.
W ogóle nie pokazałem tego kanału.
Brak następ.
Klikalneż.
Przycisk klikalne.
Pole wyboru.
Klikalne nazw.
Pusta. Klikalpus, klikapus, klikalpus. Klikalne. Pole wyboru nieoznaczone.
Hetsk, sda dysk, sda. Pusta. 20 GB, bootpole.
A tu 21,20 GB uda, no to już wiemy. Przycisk. Klikalne. Pole wyboru.
…
Jeżeli kliknę jakiś dysk…
Nie ma podanie prędkości, wiadomo dlaczego.
Trzeba komentować ustawienia tego dysku, czyli te co pokazywają na przykład na AutoTrim i podobne różne rzeczy.
Zbiory. Szczegóły dla. Sklikalne. Szukaj poczcz. Szczegóły na szcz.
Na główek przycisk ADD zwol. Przycisk ADD datase. Na główek POŹ. Przycisk edytuj.
ROAD DATA. Synchroniza. Standard. Kompresja. 1. Włącza OFF.
DEDUP. Przycisk skopiuj DOS. Edytuj przycisk. Na główek poziom 3. Spacemanagemen.
Przyc. Klikalne. Na główek poziom 3. Całkowita alokacja. Ochrona danych na główek.
Przycisk TAK. Snapshot. Migawki. 0. Linkman. Zadania. 0. Linkmanages. No. Backu.
Link na odwiedzony link goto. Backups na główek. Poziom 3. Użycie.
Zestaw danych. Zarządzaj ustawieniami zaawansowanymi link.
Karty przegl… karty od…
Po prostu uciekła mi opcja do tych raportów.
Klikalne przechowywań. Klikalne zbiory. Klikalne udziały link.
Kurczę, i to jest niefajne.
Klikalne ochrona danych odwiedzony link. Klikalne poświadczenia link.
Najwyżej po prostu ją wrzucę wam w komentarzu, jak będzie trzeba, bo…
Klikalne instancje.
Kurczę, no nie mogę teraz tego znaleźć. Słuchajcie, gdzieś robiło te…
Ale jak tam chodziłeś po tych ustawieniach, to ja gdzieś widziałem raporty.
Znaczy, ja też widziałem.
A w sumie to mogę zrobić…
Odwiedź górny pasek interfejs wyszukiwania.
Odwiedź górny interfejs wyszukiwania.
Piszemy sobie…
Może nie wiem…
Smart.
A, dobra, to jest wyszukiwarka.
Brawty.
Aha, to jest wyszukiwarka.
Raporty systemowe, przycisk, przycisk, skopiuj dos, większa wydajność, raporty pamięci, przyc, raporty dysku, utwórz, ulę, link, raporty dysku, przycisk, truenas, stodzie, truenas, lin, link, odwiedź, odwiedź, dysk na główek, diski, osdb, type, hasteps, przycisk, uruchom, dwa tysiące, dwa dzie, na główek, poziom, cztery, koniec, dwa, klucz, max, mean, min, reac, osiemsetość, jeden, kropka, dziew, zero, bs, writes, z, przycisk, krok, wstecz, przycisk, pomniejsz, tu mamy, raporty, karty, przeglądarki, pasek, na kartę
Ale dobra, już wiem, już wiem, gdzie to można.
Zobaczymy jeszcze tutaj.
Mamy ten scrub.
Skonfigurujemy.
Tak, czy mamy to włączone?
…zwinięte wymagane otwiera listę niestandardowe at 12 00 am only on Sunday.
Możemy wybrać np. nie wiem, co tydzień, codziennie i tak dalej.
Ziemia niestandardowy…
Próg dni. Próg dni pokrętło wymagane edytowalne 35.
Co, ile dni?
Przycisk zapisz.
To ma być robione.
Przycisk zapisz.
Próg… karm… klikalne… karm… dial… minuty pole…
…choury lista rozwijana choury zwinięte otwiera…
Choury tygodniowo.
Choury… daily.
Dziennie.
Weekly.
Tygodniowo.
Monthly.
Miesięcznie.
Monthly.
Hourly.
Monthly.
Weekly.
Minuty pole edycji wymagane zaznaczone 0.
Godziny pole edycji wymagane zaznaczone 0.
Dni miesiąca pole edycji wymagane zaznaczone 1.
I jakiego dnia miesiąca?
Dni tygodnia zaznaczamy, żeby…
Żeby wiedziały, w jakiej dni tygodnia, bo na przykład może być tak, że w jakiejś dni tygodnia wypada pierwszy w środę, to my akurat nie chcemy z jakiegoś powodu.
Klikalne stypole. Klikalne ludpole.
Klikalne stypole. Klikalne ludpole.
… i pokazywać czegoś jeszcze, bo tak po prostu mieliśmy to zrobić też bardziej podstawowo, więc w sumie zrobiliśmy.
Ten sklep z aplikacjami jest przejrzysty, porusza się po nagłówkach.
Pokazałeś tę pulę, ja przynajmniej ogarnąłem, o co chodzi z datasetami.
Już teraz wiem, że to jest odpowiednik po prostu w… tak jak na Synology mam foldery do danego użytkownika,
tylko tutaj u mnie jest folder per użytkownik, jest per folder, a tutaj można zrobić tak, że będzie użytkownik,
A na przykład nie będziemy miały dostępu do tego folderu. Rozumiem już to?
Dokładnie.
Myślę, że chyba możemy przejść do podsumowania, nie?
Jakby…
Coś tutaj jeszcze pokażesz…
No jakby tak bardziej…
Będziemy się zagłębiać w coraz bardziej zaawansowane rzeczy, więc…
Myślę, że też nie ma co.
No dobrze, no to…
Co ja powiem, tak?
Moim zdaniem system TrueNAS jest systemem generalnie, który jest dość rozbudowany,
który pozwala nam dużo, jeżeli chcemy, ale…
w dość podstawowym zakresie też nie jest jakiś straszny do konfiguracji.
Ja ubolewam trochę na tym, że nie ma… Chyba, że jest.
Że nie ma… jest aplikacją, jakieś zarządzanie z telefonu, czy jakiś taki głupi panel do, nie wiem, restartu, właśnie sprawdzenia smartu i takich rzeczy.
Ja tutaj powiem tak, no to trzeba by zobaczyć w jakimś… gdzieś poczytać o tym, bo ja przyznam szczerze, nie wiem, no przyznam szczerze tutaj bez bicia, nie wiem.
Wydaje mi się, że nie ma, ale może coś jednak jest i ja po prostu nie wiem.
Znaczy instalacja ogółem jest prosta, pierwsza konfiguracja myślę, że też nie jest taka zła.
Tylko najwięcej to jest problemów z tym użytkownikiem.
Myślę, że jeżeli będziemy robili tylko dla siebie, to tak naprawdę jedna wystarczy nam
pula. Pule robimy z dwóch dysków.
Wiadomo w Mirror najlepiej, jakby takie założenie jest.
Robimy sobie dataset, files czy tam pliki, robimy użytkownika Paweł
czy tam Robert. Dajemy mu udział, żeby miał dostęp do
plików. Tyle i możemy zapomnieć tak naprawdę o wszystkim.
Dokładnie. Nawet możemy, jeżeli mamy dane dla wszystkich, mamy domowników, chcemy dać im
Nasze dane, to robimy jedną konto, po prostu nie wiem, dom i możemy też dać takie konto wszystkim.
Ono wejdzie na Macu. Próbowałem, żeby nie było na iPhone, nie na Androidzie, na Windowsie, na Linuxie.
Połączymy się tak naprawdę wszystkim.
No tak.
Czy chciałbyś coś jeszcze, Patryku, dodać? Bo tutaj jakby…
Jeżeli byście mieli jakieś pytania czy coś tego typu, no to zapraszam do komentarzy.
Ja też w komentarzach postaram się podrzucić linki i tą instrukcję utworzenia tych skryptów,
których pisałem, tych skryptów uruchomienia. Ewentualnie, jakbyście coś potrzebowali,
Myślę, że też poszukamy informacji
o tej aplikacji i też umieścimy.
Mi to osobiście nie daje spokoju i też
w pewnym stopniu jakbym miał kiedyś zmieniać mojego NAS-a
a myślę, że
później niż prędzej jeszcze patrząc
zważając na ceny podzespołów dysków
nastąpi zmiana, to nie wiem czy się nie będę kierował właśnie
w kierunku czegoś otwartego w postaci TrueNAS-a
lub innych rozwiązań, to jeżeli dla mnie, jeżeli nie będzie aplikacji, to dla mnie trochę to jest skreślone, wiem, zawsze można sobie naskrobać teraz AI samemu coś takiego i zrobić, tylko tutaj to też jest jakby kolejne, trzeba się przełożyć, czy coś będzie działało, czy będzie jakby dostępne z danych, bo po prostu można to zawsze upakować w środę, interfejs webowy w formę aplikacji androidowej i tyle, tylko czy to też do końca nie jest rozwiązanie, no.
Dokładnie, z tym najbardziej się z Tobą zgadzam.
Powiem tak, jeżeli ktoś też chce, możecie spróbować
jeżeli np. nie zależą na bezpieczeństwie
system openmediavault
przyznam, ja go nie testowałem, ludzie sobie go cenią
nie wiem jak jest z jego dostępnością
natomiast jest taki system
Ja myślę, że jeżeli ktoś by chciał
nie wiem, miałby podejść do jakiegoś
chciałby zrobić swojego NAS-a
to myślę, że ja bym
najpierw właśnie zrobił taką wirtualną maszynę
po prostu pobawił się
Tak, to jest dobra wyobraźnia.
Albo nawet jeśli macie dać po prostu naprawdę fizyczne dyski już.
Przykładowo zrobicie sobie tutaj RAID-a normalnie,
a potem tylko przekładacie gotowe dyski i tylko importujecie.
Bo normalnie robicie import i wtedy to się robi.
Choć myślę, że tutaj nawet do samej zabawy, na początku to bym użył wirtualnej maszyny,
a potem ewentualnie szukał rozwiązania sprzętowego też.
No chyba że macie jakiś laptop czy coś, co by mogło jednak to pociągnąć jakkolwiek.
Bo tak nieraz jest.
No tak, ja bym, jeżeli są te wszystkie takie komputerki gotowe, też mini PC,
bo też można w ten sposób to rozwiązać,
to minimum 12-16 GB RAM-u.
No przy 12 też będzie działać, a teraz przy 8, tak jak pokazałem, ogólnie to działa.
Chodzi o to, że to szesnaście dajemy tak zapas na różne usługi, ale to nie znaczy od razu, że to wiesz, wyszesz na aplikację, wszystko, no trzeba zmieścić, tak?
Ważne, jeżeli będziecie stawiać jakiekolwiek kontenery, to pamięć RAM wyczerpie się bardzo, bardzo szybko.
Bo kontenery są tak naprawdę, tak mówiąc bardzo ogólnie i nie wdając się w jakieś wielkie szczegóły, to są takie tak naprawdę mini systemy operacyjne.
Wirtualne maszyny.
Tak, tak, dokładnie, które też potrzebują swoich zasobów.
No i efekt tego jest potem taki, że wstaje nam tak naprawdę ileś systemów,
mówiąc tak bardzo ogólnie, i one te zasoby zjadają.
To jest coś kosztem czegoś, to jest wygoda kosztem zasobów.
Tak, to jak najbardziej jest prawda.
Więc tak, to jest 12-16 RAM-u, w zależności co będziemy robić,
te cztery rdzenie, żeby już były…
Chyba, że sam nas, no to dwa rdzenie też…
Tak, chyba, że sam nas, choć ja z własnego doświadczenia powiem szczerze,
że jeżeli coś nas wciągnie i będziemy chcieli coś robić więcej,
To te cztery rdzenie warto mieć, żeby zawsze tam było…
Ja wychodzę z założenia, że lepiej czasami na górkę, niż później…
Oczywiście, jak najbardziej tak, niż później.
Zwłaszcza, że to nie musi być procesor nie wiadomo jaki, nawet takie N100, czy…
Słuchajcie, jakiś procesor pokroju Celerona J3455, który już ma cztery rdzenie starszy, tak?
Albo N5095, J4105, J5005.
Ja myślę też, że co do tego TrueNAS-a, w ogóle co do NAS-a czy jakiegokolwiek,
czy będziecie używali Debiana, TrueNAS-a, Synology,
Znaczy inaczej bardziej Fork Asynology, czyli klonu,
gdzie nasz jakby dany komputer udaje daną maszynę asynologiczną.
Coś w stylu jakby robimy Hackintosha.
Że, nie wiem, nasz komputer, laptop Dela się przedstawia jako MacBook Pro.
Po prostu to…
Wiadomo, idąc taką prostą metodologią,
upraszczając im starszy komputer, tym więcej będzie żarł prądu.
Tak, na przykład jak odpadło, będzie dość dużo tego prądu jadło.
A dwa, myślę, że też instrukcje nie pozwolą
I też jakby przepustowość wszystkiego będzie o wiele wolniejsza i mniej
responsywna, więc to też trzeba też na to mieć obaczenie, że ja więcej jak
dziesięcioletni sprzęt bym nie pakował.
No taki 2015-16 rok myślę, że najlepiej zacząć.
Taka, nie wiem, taki brassware typu nawet Celeron JN-3150, który mam zresztą na
jednej płycie, dawał radę.
No tak, bo też jakby tutaj patrzę na zużycie, bo też ja oczywiście dla mnie
ideą NAS-a jest to, że to chodzi 24 na 7.
Ja myślę, że najsłabsze co możecie mu dać, naprawdę najsłabsze,
To jest Atom X8350, ale też na odpowiednim komputerze.
No, tylko też weź pod uwagę to, że on miał często lutowany RAM i nie będzie miał w 16 giga.
No, tam to chyba 8 chyba maksa, jak ludzie jakoś wyciągali.
No, o ile był… nie no, tam był lutowany.
W sensie, mi chodzi to, żeby były takie urządzenia z 8 gigowym RAM-em.
No, mówię tego po prostu przy ich własności. Nie ma co…
A ja jeszcze zadam pytanie w sumie pod koniec, na koniec już.
On jest tylko x86, czy jest na armach?
Nie ma, z tego co wiem, ale…
Wydaje mi się, że nie ma na armach.
Z tego co widziałem, jak stronę pokazywałeś, że nie ma.
Ale dobra, okej.
To w sumie byłoby całkiem niegłupie, bo jakieś
SBC, na przykład, czy coś, to…
Myślę, że w jakimś tam stopniu wyczerpaliśmy
temat, i jeżeli się jakieś komentarze pojawią,
pytania, no to
tam w sekcji komentarzy będziemy śledzić, pilnować
i myślę, że możemy kończyć.
Mówili mi, że robię trosiejka.
Pozdrawiam was serdecznie.
Dziękuję Ci Patryku za dzisiejszą audycję i pozdrawiamy.
Był to Tyflo Podcast.
Pierwszy polski podcast dla niewidomych i słabowidzących.
Program współfinansowany ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.